Doorgaan naar hoofdcontent

Frédéric Beigbeder. Windows on the World

Frédéric Beigbeder. Windows on the World. Paris: Bernard Grasset, 2003.

Wat is er gebeurd in de 'eerste toren' van het New Yorkse WTC tijdens de ongeveer twee uur tussen het moment dat het vliegtuig ernaar binnen vloog en het moment dat die toren instortte? Niemand weet het precies, want niemand kan het navertellen. In Windows on the World, genoemd naar het restaurant dat bovenin de toren gevestigd was, probeert Frédéric Beigbeder het zich voor te stellen. Het boek bestaat uit 120 hoofdstukjes die allemaal als titel een minuut hebben tussen 8:30 en 10:29. In de even hoofdstukjes is een (verzonnen) jonge, gescheiden Texaanse vader aan het woord die met zijn zoontjes in de toren was gaan ontbijten. In de even hoofdstukken een schrijver Beigbeder die dit allemaal probeert te bedenken en te begrijpen. Het einde staat vanaf het begin vast: de vader en zijn zoontjes gaat het niet overleven, want niemand heeft het overleefd. En de schrijver wordt een gelouterder mens.

'J'ignore vraiment pourquoi j'ai écrit ce livre', schrijft Beigbeder in een van die oneven hoofdstukken, bijna op het eind. En helaas is het mij ook niet helemaal duidelijk geworden. Hij geeft een vrij bizar, eenzijdig beeld van de gebeurtenissen die hij (waarschijnlijk zelfs met opzet) beschrijft in de traditie van de Amerikaanse rampenfilm (Titanic). Wat die mensen is overkomen is in de allereerste plaats iets gruwelijks en onbegrijpelijks. De daders komen slechts één keer ter sprake, en dan slechts zijdelings. Nu is het natuurlijk waar dat de slachtoffers zelf nooit zullen hebben geweten wat er gebeurd is, en waarom. En dat het henzelf niet veel zal hebben geïnteresseerd. Maar de schrijver wil duidelijk maken dat 11 september 2001 een Groot Keerpunt in de westerse samenleving is geweest. Waarom een betrekkelijk willekeurige 'ramp' die rol vervuld heeft, wordt mij niet duidelijk. Het boek was veel gruwelijker geworden, volgens mij, als bijvoorbeeld gepoogd was ook een willekeurige dader te volgen.

Van Beigbeder had ik eerder al zijn boek 99 francs gelezen, over zijn leven in de reclame. Hij zegt daarin die oppervlakkige wereld vaarwel, maar het boek eindigt mistroostig, want wat is er nog anders dan die oppervlakkigheid? Als je gemeen bent, lijkt het net alsof de schrijver zich daarna (dat vorige boek verscheen in het jaar 2000) heeft vastgeklampt aan die elfde september als Echt Iets Heel Ergs dat wij, van onze generatie, toch maar hebben meegemaakt. Maar hij komt er vervolgens niet echt uit, wat hij ook probeert, het lukt hem niet om aan die gevreesde oppervlakkigheid te ontstijgen. Een aantal thema's worden wel aangeraakt: de vrijheid om te leven hoe je wilt, het einde van het grote kapitalisme dat gesymboliseerd wordt door het ineenzijgen van die gebouwen, de verwantschap die er ondanks alle strubbelingen bestaat tussen Frankrijk en de VS. Maar ook die essayistische stukjes leiden nergens naartoe, je wordt er niet echt wijzer van.

Reacties

Anoniem zei…
Het is wel 'n goed boek. Ik vind het heel aangrijpend en het verhaal wordt mooi afgewisseld met kritiek op dingen of bedenkingen van de schrijver. Er staat trouwens een fout in deze recensie, lees maar 'ns goed na.

Populaire posts van deze blog

Willem Frederik Hermans. Het behouden huis. Amsterdam: De Bezige Bij, 2012 (1952).

Het behouden huis: het is oorlog, het is al heel lang oorlog, het is doodschieten of doodgeschoten worden. Dat alles is al meteen duidelijk vanaf de eerste bladzijde van deze roemruchte novelle van Willem Frederik Hermans. En zoals de dingen gaan: ik geloof dat ik alles gelezen heb van deze beroemde schrijver, maar deze beroemde novelle, misschien wel het beroemdste wat hij schreef, nou net niet.

Het is een aangrijpend verhaal, een verhaal dat je beklemt doordat het je ertoe verleidt net zo opportunistisch te denken als de soldaat die de hoofdpersoon is. Heel lang kun je dat voor jezelf verantwoorden doordat die soldaat duidelijk aan de goede kant is: hij heeft immers aan het begin van het verhaal al meteen een hele serie vluchtende Duitsers doodgeschoten. Aan het einde van het verhaal zijn de rollen omgedraaid en blijkt hij – blijk jij, blijk ik – medeplichtig aan gruwelijker misdaden dan de Duitsers in het verhaal begaan.

Wikipedia denkt op gezag van allerlei vooraanstaande critici d…

Aafke Romeijn. Concept M. Amsterdam: Arbeiderspers, 2018.

Hava leeft in een wereld die de onze is, maar dan nét een beetje verschoven. Het is geen 2018, maar 2020 en bovendien zijn er sinds de jaren 90 hier in Nederland een paar dingen net een beetje anders gelopen. Een politieke partij heeft bijna de absolute macht gekregen en een ziekte houdt het land ook al tijden in de greep: kleurloosheid. Er worden steeds meer kinderen geboren die lijden aan die ziekte, die de samenleving handen vol geld kost, omdat de kleurlozen voortdurend een heel duur kleurmiddel nodig hebben. Radicaal-rechtse jongeren willen daarom af van al die kleurlozen, die de samenleving ontwrichten.

Hava is één van hen én ze is zelf kleurloos.

Bij zo'n het-had-ook-zo-kunnen-gaan-verhaal doet zich altijd de vraag voor: waarom vertelt iemand dit? Waarom spiegelt iemand ons een wereld voor die lijkt op de onze, maar die net een beetje anders is? Waarom geen ongebreidelde fantasie, of juist een realistisch beeld, maar iets ertussen in? Je kunt het bijna niet lezen zonder au…

Paul Celan. Verzamelde gedichten. Amsterdam: Meulenhoff, 2003.

Met een vertaling van Ton Naaijkens.Dit is het verslag van een mislukking. Paul Celan is een groot dichter die ook in Nederlandgerespecteerde liefhebbers heeft, en door een van hen, de hoogleraar Duits en vertaalwetenschap Ton Naaijkens, in het Nederlands is vertaald. Celans verhaal - dat van een Duitstalige Roemeense Jood die na de oorlog het Duits opnieuw moest uitvinden om een glimp de verschrikkingen op te kunnen schrijven - is indrukwekkend, en zijn Verzamelde gedichten zijn in het Nederlands ongehoord prachtig opgeschreven.Maar het boek ziet er ook uit als een brok geblakerd beton, en het is me niet gelukt om er doorheen te breken. Ik begrijp niet wat ik als lezer verondersteld wordt te doen met een gedicht als:Das umhergestossene
Immer-Licht, lehmgelb,
hinter
PlanetenhäuptenErfundene
Blicke, Seh-
narben,
ins Raumschiff gekerbt,
betteln im Erden-
münder.(Het alle kanten op gestoten
steeds licht, leemgeel,
achter
planetenhoofden.Bedachte
blikken, kijk-
krassen, diep
in het ruimte…