Doorgaan naar hoofdcontent

Italo Svevo. Zeno's Conscience. London: Penguin, 2001 (La coscienza di Zeno,1923).

Italo Svevo. Zeno's Conscience vertaling: William Weaver.

Jezelf begrijpen, hoe doe je dat? Een manier is: door van alles over jezelf op te schrijven, hoe weinig vleiend dat ook is. Dat is de methode die Zeno Cosini kiest in dit boek, daartoe aangespoord door zijn psychoanalyticus. Een andere manier is: door romans te lezen en te zien in hoeverre het spiegels zijn.

La coscienza di Zeno is, zoals ik het lees, in de eerste plaats een roman over zelfbedrog. Zeno is daar op een bepaalde manier een meester in. Van vrijwel iedere sigaret die hij opsteekt maakt hij zichzelf wijs dat het zijn laatste is. Als hij een minnares neemt, maakt hij zichzelf wijs dat zij degene zou moeten zijn geweest die hem van zijn ontrouw had afgehouden. Als hij de begrafenis van zijn goede vriend en zwager vergeet, maakt hij iedereen en zichzelf wijs dat hij het geld moest terugverdienen dat die vriend vlak voor zijn zelfmoord op de beurs verloren had.

Tegelijkertijd maakt Zeno zichzelf weinig wijs: anders zou hij zijn zelfbedrog niet zo scherp kunnen laten zien. Zijn 'bekentenissen' laten zien hoe ingewikkeld zelfbegrip en zelfbedrog in elkaar zitten. Het boek is een duizelingwekkend verhaal van het tamelijk gewone leven van een tamelijk gewoon man; een man die zich als hij redelijk oud is ervan laat overtuigen om in analyse te gaan, maar die er gaandeweg achterkomt dat die analyse onzin is. De analyticus laat zich om de tuin leiden met verzonnen herinneringen. Maar laat die analyticus zich eigenlijk wel om de tuin leiden? En waarom eindigt het boek met zo'n treurigstemmend, apocalyptisch doemscenario?

Reacties

Populaire posts van deze blog

Willem Frederik Hermans. Het behouden huis. Amsterdam: De Bezige Bij, 2012 (1952).

Het behouden huis: het is oorlog, het is al heel lang oorlog, het is doodschieten of doodgeschoten worden. Dat alles is al meteen duidelijk vanaf de eerste bladzijde van deze roemruchte novelle van Willem Frederik Hermans. En zoals de dingen gaan: ik geloof dat ik alles gelezen heb van deze beroemde schrijver, maar deze beroemde novelle, misschien wel het beroemdste wat hij schreef, nou net niet.

Het is een aangrijpend verhaal, een verhaal dat je beklemt doordat het je ertoe verleidt net zo opportunistisch te denken als de soldaat die de hoofdpersoon is. Heel lang kun je dat voor jezelf verantwoorden doordat die soldaat duidelijk aan de goede kant is: hij heeft immers aan het begin van het verhaal al meteen een hele serie vluchtende Duitsers doodgeschoten. Aan het einde van het verhaal zijn de rollen omgedraaid en blijkt hij – blijk jij, blijk ik – medeplichtig aan gruwelijker misdaden dan de Duitsers in het verhaal begaan.

Wikipedia denkt op gezag van allerlei vooraanstaande critici d…

Pieter A.M. Seuren. Chomsky's Minimalism. Oxford: OUP, 2004.

Noam Chomsky, dat weet iedereen, is al decennialang een centrale figuur in de taalwetenschap. In het bijzonder de leer van de zinsbouw, de syntaxis, heeft hij heel belangrijk gemaakt en nog steeds is het binnen die syntaxis zo dat iedereen naar Chomsky kijkt: sommigen vol bewondering en anderen vol afschuw, maar iedereen kijkt. Iemand die zo vol afschuw kijkt is Pieter Seuren, inmiddels alweer geruimte tijd emeritus hoogleraar in Nijmegen. In 2004 schreef hij een soort pamflet tegen Chomsky en de laatste versie van diens theorie, het zogenoemde minimalisme. Seuren laat geen spaan heel van dat minimalisme van Chomsky: de theorie zit volkomen onlogisch in elkaar, vanuit wetenschapsfilosofisch oogpunt bekeken is het een warboel, er bestaan geen feiten die deze theorie wel kan verklaren maar andere niet, terwijl omgekeerd andere theorieën wel allerlei feiten kunnen verklaren waar het minimalisme niets mee kan, enz. Maar bovenal is het boek een persoonlijke aanval op Chomsky: de man is …

Paul Celan. Verzamelde gedichten. Amsterdam: Meulenhoff, 2003.

Met een vertaling van Ton Naaijkens.Dit is het verslag van een mislukking. Paul Celan is een groot dichter die ook in Nederlandgerespecteerde liefhebbers heeft, en door een van hen, de hoogleraar Duits en vertaalwetenschap Ton Naaijkens, in het Nederlands is vertaald. Celans verhaal - dat van een Duitstalige Roemeense Jood die na de oorlog het Duits opnieuw moest uitvinden om een glimp de verschrikkingen op te kunnen schrijven - is indrukwekkend, en zijn Verzamelde gedichten zijn in het Nederlands ongehoord prachtig opgeschreven.Maar het boek ziet er ook uit als een brok geblakerd beton, en het is me niet gelukt om er doorheen te breken. Ik begrijp niet wat ik als lezer verondersteld wordt te doen met een gedicht als:Das umhergestossene
Immer-Licht, lehmgelb,
hinter
PlanetenhäuptenErfundene
Blicke, Seh-
narben,
ins Raumschiff gekerbt,
betteln im Erden-
münder.(Het alle kanten op gestoten
steeds licht, leemgeel,
achter
planetenhoofden.Bedachte
blikken, kijk-
krassen, diep
in het ruimte…