Doorgaan naar hoofdcontent

Martin Walser. Ein liebender Mann. Reinbek: Rowohlt Verlag, 2008

Martin Walser. Ein liebender Mann Als 73-jarige man wordt Goethe verliefd op de 19-jarige Ulrike - en zij misschien ook wel een beetje op hem. Het is een vakantieliefde, die ontstaat terwijl ze in hetzelfde kuuroord verblijven en die eigenlijk nog niet eens zozeer tenonder gaat vanwege de afkeuring van de omgeving alswel door zijn eigen onmogelijkheid. Goethe trekt zich terug in zijn verliefdheid, schrijft brieven aan zijn grote liefde waarvan het niet eens duidelijk is of hij ze ooit inderdaad verstuurt -- tot je op de laatste bladzijde te horen krijgt dat Ulrike bij haar dood vele decennia later een stapeltje brieven, die vermoedelijk van Goethe waren, liet verbranden.

Iedereen die iets over dit boek zegt, vertelt erbij dat er de laatste jaren heel veel boeken verschijnen over liefdes tussen oudere mannen en veel jongere vrouwen. Dit boek is bijzonder omdat de liefde niet geconsumeerd wordt en zich voor het allergrootste deel wel heel duidelijk in Goethes hoofd lijkt af te spelen, of preciezer gezegd in zijn taal: alles moet geformuleerd worden, alles moet worden opgeschreven, of het heeft niet bestaan.

Grappig daarbij is dat het laatste deel van het boek bestaat uit die brieven van Goethe, die heel duidelijk door Walser geschreven zijn: zo informeel, zo 21e-eeuws drukte Goethe zich niet uit. Maar dat hoefde hij ook niet, dat heeft Walser voor hem gedaan. En daarmee heeft hij uiteindelijk vooral uitdrukking gegeven aan de zorgen en de pijn van het ouder worden, en aan de troost die de literatuur daarbij kan bieden.

Reacties

Populaire berichten van deze blog

Pauline Slot. Dood van een thrillerschrijfster. Amsterdam: De Arbeiderspers, 2016.

Er zijn te veel schrijvers in de wereld, en te weinig lezers. Zo zit het in ieder geval in de wereld van Pauline Slots nieuwe roman Dood van een thrillerschrijfster. In het hele boek komt er, afgezien van een enkele Griek, slechts één persoon voor die niet schrijft maar leest – al lijkt zelfs deze Stephen even te flirten met de gedachte dat hij weleens een kookboek zou willen maken.

Het boek speelt zich af in een schrijversretraitecentrum in Griekenland dat gedreven wordt door een Nederlandse schrijfster en haar Canadese man (de lezer). Een paar weken per jaar stellen zij hun huis open voor Nederlands- en Engelstaligen die er aan hun boek werken.

Waarom willen al die mensen schrijven? Vooral om schrijver te zijn. Waarom willen ze schrijver zijn? Dat wordt niet helemaal duidelijk, al gaat het er bij de meesten vooral om dat ze rijk en beroemd willen worden. (Er zijn er ook die een intrigerende dichtbundel schrijven of een proefschrift, maar zij zijn in de minderheid.)

Dood van een thril…

Remco Campert. Compact. Amsterdam: Van Oorschot, 2016.

Nu Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt en Margo Minco aan de beurt waren geweest, mocht Remco Campert niet ontbreken in de serie Gedundrukt van Van Oorschot, waarin ieder jaar kennelijk een 'meester van de korte baan' wordt geëerd.

Helaas is de selectie, op verzoek van Campert gemaakt door zijn biograaf Mirjam van Hengel, nogal braaf uitgevallen. In de drie afdelingen, met gedichten, verhalen en columns, overheerst een licht melancholische toon en wordt vooral veel autobiografisch of quasi-autobiografisch teruggekeken op des schrijvers jonge jaren. (Althans, er gaat nogal veel over die jonge jaren. In technische zin wordt er natuurlijk niet altijd teruggekeken, omdat sommig werk in die jonge jaren geschreven is.) Er zijn verhaaltjes en gedichtjes over de kindertijd, over de jonge jaren, als jonge student.

Misschien is het omdat Van Hengel met haar onderzoek voor haar eigen boek vooral die periode heeft afgedekt en dus dat deel van het oeuvre goed kent, maar mij ging het op ze…

A.F.Th. van der Heijden. Advocaat van de hanen. Querido, 2014 (1990).

Omdat ik deze zomer intensief Van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach volgde, las ik parallel daaraan ook sommig ouder werk terug: vaak slechts voor een deel, omdat ik me iets herinnerde bij het lezen van het feuilleton, maar sommige boeken heb ik uiteindelijk voor een zo groot deel nagelezen dat ze uiteindelijk ook wel in dit logboekje terecht zullen komen.

Advocaat van de hanen is waarschijnlijk Van der Heijdens meestgelezen boek, omdat het relatief zelfstandig staat van de rest van de cyclus én omdat het ongeveer de structuur heeft van een thriller. Het is allemaal relatief: er wordt eigenlijk onderhuids behoorlijk veel verwezen naar de rest van Van der Heijdens werk, en voor een thriller is het nu ook weer niet zo heel spannend. Hoe de betrokkenheid van Ernst Quispel bij de moord op Kiliaan Noppen precies is, is weliswaar in het begin niet heel erg duidelijk, maar ook geen groot mysterie; en de onthulling van wie nu precies de echte moordenaar is, komt als een so…