Doorgaan naar hoofdcontent

Thomas Mann. Der Zauberberg. Frankfurt: G.B. Fischer, 1954 (1924).

Thomas Mann Ik heb de Zauberberg gelezen!

Voor mij was dat vele, vele jaren lang een gebergte waarvan ik me bijna niet kon voorstellen dat ik het ooit zou beklimmen; zo'n boek waarvan ik nauwelijks kon geloven dat iemand het ook echt las, zo dik, zo Duits, zo dreigend. Maar nu heb ik het dus echt gelezen. En ik heb er niet veel langer dan een (vakantie)week over gedaan. En ik heb ervan genoten.

De taal is prachtig, de toon is ongelofelijk muzikaal en de schrijver geeft zijn lezers van alles om over na te denken. En dan bedoel ik eigenlijk niet vooral de inhoud van de vele gesprekken die Hans Castorp, de hoofdpersoon, voert met de andere bewoners van het sanatorium in de Alpen waar hij komt om drie weken lang zijn zieke neef te bezoeken, maar waar hij uiteindelijk zeven jaar blijft. Ik bedoel vooral de spelletjes die Mann speelt met het uitdijen en inkrimpen van de tijd, of (iets minder aan de oppervlakte) met de geografie.

Hans Castorp en de andere bewoners maken maar één onderscheid: dat tussen 'Ons Hierboven' en het 'Flachland'. Maar ondertussen lijkt het mij geen toeval dat het sanatorium zich recht in het midden van Europa bevindt, en dat de vier belangrijkste gesprekspartners van de Hamburger Castorp uit vier hoeken van Europa komen: de rationalist Settembrini uit Italië, de oerkatholiek Naphta uit Spanje, de aardse Mynheer Peeperkorn uit Nederland en de geliefde Chauchat uit Rusland. Onder heel veel meer gaat het boek over Europa, en over Duitslands plaats in Europa. In een discussie werpt Settembrini Castorp voor de voeten dat hij niet stil kan blijven, dat als hij geen woorden gebruikt, dat als Duitsland geen woorden gebruikt om te kiezen in deze roerige tijden, dat het dan misschien geweld gaat gebruiken. En inderdaad verschijnt Castorp aan het eind van het boek — weliswaar niet zwijgend maar zingend — op het slagveld.

Want het boek gaat, nog steeds onder heel veel meer, ook over de relatie tussen woord en daad. Het is een ode aan de taal, ongetwijfeld, maar ook een enigszins wanhopige ode, want op het eind schieten woorden tekort. Niet alleen in de Grote Oorlog, maar vlak daarvoor, wordt ook de eeuwig lijkende discussie tussen Settembrini en Naphta op een dramatische manier beslecht, namelijk doordat de laatste zich in een duel doodschiet.

In een voorwoord zegt Mann dat je de Zauberberg eigenlijk twee keer moet lezen om de muziek goed te begrijpen. Daar ben ik nu te ongeduldig voor. Maar ik hoop dat ik tijd van leven heb voor een tweede ronde.

Ik heb de Zauberberg gelezen en het heeft me een beetje veranderd. Al is het maar doordat ik nu kan zeggen dat ik iemand ben die de Zauberberg gelezen heb.

Reacties

In het Duits? Respect.

Ik las de Nederlandse vertaling jaren geleden op vakantie. Ik had me 's nachts geposteerd onder een van de lantaarnpalen van de camping, bij gebrek aan eigen verlichting. Het hoongelach dat opklonk uit de omringende tentjes kon me niets schelen. Wat een volzinnen kon die man/Mann schrijven...

Ik hoop dat u dingen aangestreept of notities gemaakt hebt. Angstaanjagend hoe snel de inhoud van zo'n dik boek wegzinkt in de herinnering.
't Manneke, vandaag ook precies vierenvijftig jaar geleden komen te gaan.

Populaire berichten van deze blog

Remco Campert. Compact. Amsterdam: Van Oorschot, 2016.

Nu Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt en Margo Minco aan de beurt waren geweest, mocht Remco Campert niet ontbreken in de serie Gedundrukt van Van Oorschot, waarin ieder jaar kennelijk een 'meester van de korte baan' wordt geëerd.

Helaas is de selectie, op verzoek van Campert gemaakt door zijn biograaf Mirjam van Hengel, nogal braaf uitgevallen. In de drie afdelingen, met gedichten, verhalen en columns, overheerst een licht melancholische toon en wordt vooral veel autobiografisch of quasi-autobiografisch teruggekeken op des schrijvers jonge jaren. (Althans, er gaat nogal veel over die jonge jaren. In technische zin wordt er natuurlijk niet altijd teruggekeken, omdat sommig werk in die jonge jaren geschreven is.) Er zijn verhaaltjes en gedichtjes over de kindertijd, over de jonge jaren, als jonge student.

Misschien is het omdat Van Hengel met haar onderzoek voor haar eigen boek vooral die periode heeft afgedekt en dus dat deel van het oeuvre goed kent, maar mij ging het op ze…

A.F.Th. van der Heijden. Advocaat van de hanen. Querido, 2014 (1990).

Omdat ik deze zomer intensief Van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach volgde, las ik parallel daaraan ook sommig ouder werk terug: vaak slechts voor een deel, omdat ik me iets herinnerde bij het lezen van het feuilleton, maar sommige boeken heb ik uiteindelijk voor een zo groot deel nagelezen dat ze uiteindelijk ook wel in dit logboekje terecht zullen komen.

Advocaat van de hanen is waarschijnlijk Van der Heijdens meestgelezen boek, omdat het relatief zelfstandig staat van de rest van de cyclus én omdat het ongeveer de structuur heeft van een thriller. Het is allemaal relatief: er wordt eigenlijk onderhuids behoorlijk veel verwezen naar de rest van Van der Heijdens werk, en voor een thriller is het nu ook weer niet zo heel spannend. Hoe de betrokkenheid van Ernst Quispel bij de moord op Kiliaan Noppen precies is, is weliswaar in het begin niet heel erg duidelijk, maar ook geen groot mysterie; en de onthulling van wie nu precies de echte moordenaar is, komt als een so…

Nick Hornby. Funny Girl. Penguin, 2015.

Nick Hornby leeft in een fijne wereld, die uit twee kanten bestaat. Aan de ene kant is er competent uitgevoerd werk. Aan de andere kant bestaat er pretentieloos, maar daarom niet minder competent uitgevoerd vermaak.

Het is een wereld van romantische komedie, zij het dat die komedie ook nog best 30 jaar door kan gaan en dan nog altijd niet verzuurt. Het is een wereld waarin je af en toe geniet van een voetbalwedstrijd en dan weer van een goed boek. Het is een wereld waarin je niet eens heel veel moeite hoeft te doen om mooie, door veel mensen gemaakte dingen hoeft te maken, omdat het je eigenlijk allemaal aan komt waaien.

Het is in dit boek de wereld van Barbara uit Blackpool die aan het begin van de roman – die zich afspeelt in de jaren zestig – wegloopt als ze tot Miss Blackpool verkozen wordt en denkt dat er iets beters op haar wacht en die dan binnen korte tijd inderdaad haar eigen sitcom krijgt op de BBC. Die moeiteloos vervolgens miljoenen kijkers aan zich bindt.

Veel spanning zi…