Doorgaan naar hoofdcontent

Berthe Meijer. Leven na Anne Frank. Amsterdam: De Bezige Bij, 2010.

Berthe Meijer. Leven na Anne Frank De naam Berthe Meijer leverde in mijn familie vroeger altijd discussie op. Sommigen waren dol op haar en haar recepten, andere vonden haar te elitair. Hoewel ik er weinig vanaf wist, heb ik me altijd een beetje tot de laatste richting bekend, mevrouw Meijer stond voor mij voor veel te ingewikkelde en zware chocoladetaarten.

Nu heeft ze een boek geschreven dat ik nooit ga vergeten. Berthe Meijer heeft als kind in Bergen-Belsen gezeten, en later van haar psychiater geleerd dat een van de trauma's voor oorlogsslachtoffers is dat ze in de gewone wereld moeten leven. Over dat trauma is maar weinig geschreven; dit boek geeft er een aangrijpend verslag van. Hoe kun je een normaal leven leiden als je als kind tussen de stapels lijken gedoold hebt? Hoe kun je in een later leven ooit nog onbekommerd in een trein of vliegtuig stappen? Waarom zou je je niet vol pillen stoppen?

Het boek heet Leven na Anne Frank, onder andere omdat de familie Meijer bevriend was met de familie Frank. Anne heeft nog met de moeder van Berthe gedanst, aan het begin van de oorlog, en in het kamp heeft Anne, doodziek, nog een sprookje verteld aan de jongere Berthe.

Op het oog heeft Meijer zich goed staande gehouden. Hoewel ze haar jeugd na het kamp vooral doorbracht in een joods weeshuis waar naar haar zeggen heel slecht gegeten werd, is ze een van de belangrijkste culinair journalisten geworden, met een rubriek in NRC Handelsblad, een tv-programma, een populair kookboek, en noem maar op. Maar pas als je dit boek leest begrjip je wat een leed er is meegetorst.

Dat is niet eens doordat de stijl zo verbluffend is, want dat is hij niet (het is natuurlijk al ongelooflijk knap dat iemand zo leesbaar over zoveel onmenselijks kan schrijven). De structuur van het geheel houdt ook al niet over, er worden veel dingen twee keer gezegd, terwijl andere weer niet worden uitgelegd. Maar het komt door de ontwapenende eerlijkheid van mevrouw Meijer, haar interesse voor haar medemens - die bijvoorbeeld ontroerende portretten oplevert van buurman Gerard Reve en minnaar Ischa Meijer - en haar humor. Misschien moet ik toch eens een lekkere chocoladetaart bakken.

Reacties

Anoniem zei…
exact, ik vond het een slecht geschreven boek maar ging er in sneltreinvaart doorheen. Het onbegrijpelijke werd tastbaar gemaakt door mevrouw Meijer.
Ik vind het fantastisch dat ze alles zo heeft kunnen opschrijven en hulde aan het feit dat er geen ghostwriter aan te pas is gekomen.

Populaire posts van deze blog

Willem Frederik Hermans. Het behouden huis. Amsterdam: De Bezige Bij, 2012 (1952).

Het behouden huis: het is oorlog, het is al heel lang oorlog, het is doodschieten of doodgeschoten worden. Dat alles is al meteen duidelijk vanaf de eerste bladzijde van deze roemruchte novelle van Willem Frederik Hermans. En zoals de dingen gaan: ik geloof dat ik alles gelezen heb van deze beroemde schrijver, maar deze beroemde novelle, misschien wel het beroemdste wat hij schreef, nou net niet.

Het is een aangrijpend verhaal, een verhaal dat je beklemt doordat het je ertoe verleidt net zo opportunistisch te denken als de soldaat die de hoofdpersoon is. Heel lang kun je dat voor jezelf verantwoorden doordat die soldaat duidelijk aan de goede kant is: hij heeft immers aan het begin van het verhaal al meteen een hele serie vluchtende Duitsers doodgeschoten. Aan het einde van het verhaal zijn de rollen omgedraaid en blijkt hij – blijk jij, blijk ik – medeplichtig aan gruwelijker misdaden dan de Duitsers in het verhaal begaan.

Wikipedia denkt op gezag van allerlei vooraanstaande critici d…

Aafke Romeijn. Concept M. Amsterdam: Arbeiderspers, 2018.

Hava leeft in een wereld die de onze is, maar dan nét een beetje verschoven. Het is geen 2018, maar 2020 en bovendien zijn er sinds de jaren 90 hier in Nederland een paar dingen net een beetje anders gelopen. Een politieke partij heeft bijna de absolute macht gekregen en een ziekte houdt het land ook al tijden in de greep: kleurloosheid. Er worden steeds meer kinderen geboren die lijden aan die ziekte, die de samenleving handen vol geld kost, omdat de kleurlozen voortdurend een heel duur kleurmiddel nodig hebben. Radicaal-rechtse jongeren willen daarom af van al die kleurlozen, die de samenleving ontwrichten.

Hava is één van hen én ze is zelf kleurloos.

Bij zo'n het-had-ook-zo-kunnen-gaan-verhaal doet zich altijd de vraag voor: waarom vertelt iemand dit? Waarom spiegelt iemand ons een wereld voor die lijkt op de onze, maar die net een beetje anders is? Waarom geen ongebreidelde fantasie, of juist een realistisch beeld, maar iets ertussen in? Je kunt het bijna niet lezen zonder au…

Pieter A.M. Seuren. Chomsky's Minimalism. Oxford: OUP, 2004.

Noam Chomsky, dat weet iedereen, is al decennialang een centrale figuur in de taalwetenschap. In het bijzonder de leer van de zinsbouw, de syntaxis, heeft hij heel belangrijk gemaakt en nog steeds is het binnen die syntaxis zo dat iedereen naar Chomsky kijkt: sommigen vol bewondering en anderen vol afschuw, maar iedereen kijkt. Iemand die zo vol afschuw kijkt is Pieter Seuren, inmiddels alweer geruimte tijd emeritus hoogleraar in Nijmegen. In 2004 schreef hij een soort pamflet tegen Chomsky en de laatste versie van diens theorie, het zogenoemde minimalisme. Seuren laat geen spaan heel van dat minimalisme van Chomsky: de theorie zit volkomen onlogisch in elkaar, vanuit wetenschapsfilosofisch oogpunt bekeken is het een warboel, er bestaan geen feiten die deze theorie wel kan verklaren maar andere niet, terwijl omgekeerd andere theorieën wel allerlei feiten kunnen verklaren waar het minimalisme niets mee kan, enz. Maar bovenal is het boek een persoonlijke aanval op Chomsky: de man is …