Doorgaan naar hoofdcontent

Oscar Wilde. The Importance of Being Earnest. A Trivial Comedy for Serious People ManyBooks.net, 2008 (1895).

Oscar Wilde. The Importance of Being Earnest Als tiener bewonderde ik Wilde, maar sindsdien heb ik zijn werk nooit meer echt gelezen. Indertijd als tiener slikte ik in zekere zin alles voor zoete koek. Wilde was enorm grappig, om stukken als The Importance of Being Earnest kon je lachen, 'all art is quite useless', en dat was het dan.

Nu viel me op wat een merkwaardig stuk The Importance is. Aan psychologie wordt bijvoorbeeld in het geheel niet gedaan en het verhaal had Wilde niet hoeven schrijven - dat is het soort materiaal waar al honderd jaar eerder een aantal Mozart-opera's over geschreven waren. Het stuk schittert bij gratie van de grappige dialogen, en schitteren doet het volop. Bijna iedere claus is spitsvondig.

Er zijn allerlei ideeën over de functie van taal. Populair is bijvoorbeeld de gedachte dat taal dient voor communicatie: ik heb een denkbeeld in mijn hoofd en door te praten zorg ik ervoor dat jij een soortgelijk denkbeeld in je hoofd krijgt. Maar er zijn ook andere functies, en die zijn misschien wel even belangrijk. Zo geloven sommige geleerden dat taal dezelfde functie heeft als die van de veren van een pauw - een volkomen nutteloze ballast die aan de andere sekse laat zien hoe sterk je bent: als je zoveel nutteloosheid kunt dragen, heb je goede genen.

Die gedachte past heel goed bij The Importance, niet alleen vanwege de inhoud (waarin de lof op de nutteloosheid gezongen wordt, en mannen worden begeerd omdat hun voornaamste bezigheid is om sigaretten te roken), maar ook vanwege de vorm. In The Importance zien we taal gebruikt worden als een instrument om indruk te maken op het publiek. Je bent je er de hele tijd van bewust dat hier sprake is van een toneelstuk, op een bepaald moment praten vrouwen en mannen zelfs zonder afspraak in koor. Taal is er alleen maar om te schitteren, en schitteren doe je om een plaats in de wereld te veroveren. Heel veel van de ironie gaat ook over de manier waarop je je zou moeten gedragen: dat je nooit iets zinnigs moet zeggen, dat je nooit moet trouwen, of juist wel, enzovoort.

Een ander apsect van taal is natuurlijk sociaal: door de manier waarop je praat bepaal je je plaats in de samenleving. Je laat zien wie je bent, en in sommige kringen dring je alleen door als je spitsvondig genoeg bent.

The Importance kan ook alleen maar een toneelstuk zijn, zoals de stukken van Shakespeare dat alleen kunnen zijn. Het is een stuk dat je ook eigenlijk niet in je eentje moet genieten, je hoort duidelijk als onderdeel van een publiek te ondergaan. Ik zie als het lees ook niet de personen voor me, maar acteurs die de clauzen uitspreken, en een zaal die erom schatert. En Wilde die na afloop naar voren hoort geroepen omdat hij met zijn taal zijn plaats in de samenleving veroverd had.

(Het stuk kan gratis op verschillende plaatsen worden gedownload. Ik raad Google Books af als bron, daar ziet het stuk er heel raar uit. Ik heb zelf die van ManyBooks binnengehaald.)

Reacties

Populaire posts van deze blog

A.F.Th. van der Heijden. Advocaat van de hanen. Querido, 2014 (1990).

Omdat ik deze zomer intensief Van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach volgde, las ik parallel daaraan ook sommig ouder werk terug: vaak slechts voor een deel, omdat ik me iets herinnerde bij het lezen van het feuilleton, maar sommige boeken heb ik uiteindelijk voor een zo groot deel nagelezen dat ze uiteindelijk ook wel in dit logboekje terecht zullen komen.

Advocaat van de hanen is waarschijnlijk Van der Heijdens meestgelezen boek, omdat het relatief zelfstandig staat van de rest van de cyclus én omdat het ongeveer de structuur heeft van een thriller. Het is allemaal relatief: er wordt eigenlijk onderhuids behoorlijk veel verwezen naar de rest van Van der Heijdens werk, en voor een thriller is het nu ook weer niet zo heel spannend. Hoe de betrokkenheid van Ernst Quispel bij de moord op Kiliaan Noppen precies is, is weliswaar in het begin niet heel erg duidelijk, maar ook geen groot mysterie; en de onthulling van wie nu precies de echte moordenaar is, komt als een so…

Remco Campert. Compact. Amsterdam: Van Oorschot, 2016.

Nu Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt en Margo Minco aan de beurt waren geweest, mocht Remco Campert niet ontbreken in de serie Gedundrukt van Van Oorschot, waarin ieder jaar kennelijk een 'meester van de korte baan' wordt geëerd.

Helaas is de selectie, op verzoek van Campert gemaakt door zijn biograaf Mirjam van Hengel, nogal braaf uitgevallen. In de drie afdelingen, met gedichten, verhalen en columns, overheerst een licht melancholische toon en wordt vooral veel autobiografisch of quasi-autobiografisch teruggekeken op des schrijvers jonge jaren. (Althans, er gaat nogal veel over die jonge jaren. In technische zin wordt er natuurlijk niet altijd teruggekeken, omdat sommig werk in die jonge jaren geschreven is.) Er zijn verhaaltjes en gedichtjes over de kindertijd, over de jonge jaren, als jonge student.

Misschien is het omdat Van Hengel met haar onderzoek voor haar eigen boek vooral die periode heeft afgedekt en dus dat deel van het oeuvre goed kent, maar mij ging het op ze…

Leïla Slimani. Chanson douce. Paris: Gallimard, 2015

Gaan Parijse romans de afgelopen decennia inderdaad allemaal over eenzaamheid? Over mensen die verloren lopen in de grote stad? Die langzaam maar zeker in hun eigen wereldje geraken, omringd door miljoenen anderen?

Dan heeft Leïla Slimani dé Franse roman geschreven, een van de mooiste die er in ieder geval in de afgelopen tijd verschenen is. Chanson douce begint met de gevolgen van een vreselijke moordpartij, waarna de spanning zich in 200 pagina's gaandeweg opbouwt. We volgen een echtpaar, Myriam en Paul, die een kinderjuffrouw in dienst nemen als Myriam aan haar juridische carrière wil bouwen. De kinderjuffrouw (of oppas, hoe noem je dat, nounou), Louise, blijkt perfect: ze maakt het huis perfect schoon en de kinderen zijn dol op haar. Myriam en Paul nemen haar zelfs mee op vakantie, naar Griekenland.

Het zijn de ingrediënten voor een horrorverhaal, zij het dat de ware horror meteen komt. Ik neem ook aan dat je hier een succesvolle film van kunt maken, want er gebeurt van alles …