Doorgaan naar hoofdcontent

Rob Wijnberg. Nietzsche en Kant lezen de krant. Denkers van vroeger over dilemma's van nu. Amsterdam: De Bezige Bij, 2010 (2009)

Rob Wijnberg. Nietzsche en Kant lezen de krant

Geert Wilders is niet helemaal consequent. Hij vindt dat er algemene Nederlandse waarden zijn, en dat iedere Nederlander die waarden zou moeten aanhangen. Maar hij maakt wel steeds een onderscheid tussen de islam, die hij zegt te bestrijden, en de moslims, die hij respecteert. In het eerste geval legt hij een ijzeren band tussen waarden en identiteit, die hij in het tweede geval bestrijdt.

Het is een voorbeeld van een fragment van een analyse zoals Rob Wijnberg die de laatste jaren in nrc.next publiceert. Vorig jaar verzamelde hij ze in de bundel Nietzsche en Kant lezen de krant.

Ik lees nrc.next niet regelmatig, maar de stukjes van Wijnberg vind ik vaak interessant en nu leuk genoeg om deze bundeling te willen lezen. Hij schrijft en denkt inspirerend, en deze bundeling begint met een aantal mooie stukken, zoals het allereerste, waarin hij behandelt 'waarom meer keuze tot meer keuzevrijheid leidt' (als er oneindig veel keuze is, kun je geen verschil meer maken tussen de opties, en kun je dus ook niet meer echt kiezen) en 'zachte sprekers hoor je niet' (waarin Wijnberg uitlegt waarom degenen het zo lastig hebben die in de huidige politiek zeggen dat de schreeuwers hun toon moeten matigen: omdat ze zelf nooit kunnen schreeuwen).

Het werkt inspirerend dat Wijnberg naar al die dagelijkse politiek met een wijsgerig oog kijkt: met wat afstand, en vooral met een oog voor wat voor mens- en wereldbeeld er achter het optreden van een doorsnee-politicus moet schuilgaan. En die Wijnberg is verbluffend jong, daar gaan we heel mooie dingen mee beleven.

Toch moet ik toegeven dat de stukken soms nu al na een paar jaar een beetje gedateerd zijn, en dat deze lezer het bij de zoveelste demonstratie dat Wilders' standpunt niet logisch in elkaar zit het wel een beetje voor gezien houdt (wie denkt er nu dat Wilders' standpunt wél logisch in elkaar zit).

Maar inspirerend blijft het, alles bij elkaar. Al is het maar omdat je als lezer soms ook het gevoel krijgt dat het niet klopt, wat Wijnberg zegt. Is er wel een echte tegenstelling tussen die twee standpunten van Wilders? (Eigenlijk zegt hij dat er zowel voor het Nederlanderschap als voor de islam idealiter een 1-op-1-relatie zou moeten zijn tussen identiteit en waarden. Dat deze er in de praktijk niet is betekent voor hem in het geval van het Nederlanderschap dat de mensen moeten worden opgevoed, en in het geval dat er nog hoop is voor de moslim.) Maar juist doordat dit boek uitnodigt tot dit type tegenspraak is het geheel en al geslaagd.

Reacties

Populaire berichten van deze blog

Pauline Slot. Dood van een thrillerschrijfster. Amsterdam: De Arbeiderspers, 2016.

Er zijn te veel schrijvers in de wereld, en te weinig lezers. Zo zit het in ieder geval in de wereld van Pauline Slots nieuwe roman Dood van een thrillerschrijfster. In het hele boek komt er, afgezien van een enkele Griek, slechts één persoon voor die niet schrijft maar leest – al lijkt zelfs deze Stephen even te flirten met de gedachte dat hij weleens een kookboek zou willen maken.

Het boek speelt zich af in een schrijversretraitecentrum in Griekenland dat gedreven wordt door een Nederlandse schrijfster en haar Canadese man (de lezer). Een paar weken per jaar stellen zij hun huis open voor Nederlands- en Engelstaligen die er aan hun boek werken.

Waarom willen al die mensen schrijven? Vooral om schrijver te zijn. Waarom willen ze schrijver zijn? Dat wordt niet helemaal duidelijk, al gaat het er bij de meesten vooral om dat ze rijk en beroemd willen worden. (Er zijn er ook die een intrigerende dichtbundel schrijven of een proefschrift, maar zij zijn in de minderheid.)

Dood van een thril…

Remco Campert. Compact. Amsterdam: Van Oorschot, 2016.

Nu Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt en Margo Minco aan de beurt waren geweest, mocht Remco Campert niet ontbreken in de serie Gedundrukt van Van Oorschot, waarin ieder jaar kennelijk een 'meester van de korte baan' wordt geëerd.

Helaas is de selectie, op verzoek van Campert gemaakt door zijn biograaf Mirjam van Hengel, nogal braaf uitgevallen. In de drie afdelingen, met gedichten, verhalen en columns, overheerst een licht melancholische toon en wordt vooral veel autobiografisch of quasi-autobiografisch teruggekeken op des schrijvers jonge jaren. (Althans, er gaat nogal veel over die jonge jaren. In technische zin wordt er natuurlijk niet altijd teruggekeken, omdat sommig werk in die jonge jaren geschreven is.) Er zijn verhaaltjes en gedichtjes over de kindertijd, over de jonge jaren, als jonge student.

Misschien is het omdat Van Hengel met haar onderzoek voor haar eigen boek vooral die periode heeft afgedekt en dus dat deel van het oeuvre goed kent, maar mij ging het op ze…

A.F.Th. van der Heijden. Advocaat van de hanen. Querido, 2014 (1990).

Omdat ik deze zomer intensief Van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach volgde, las ik parallel daaraan ook sommig ouder werk terug: vaak slechts voor een deel, omdat ik me iets herinnerde bij het lezen van het feuilleton, maar sommige boeken heb ik uiteindelijk voor een zo groot deel nagelezen dat ze uiteindelijk ook wel in dit logboekje terecht zullen komen.

Advocaat van de hanen is waarschijnlijk Van der Heijdens meestgelezen boek, omdat het relatief zelfstandig staat van de rest van de cyclus én omdat het ongeveer de structuur heeft van een thriller. Het is allemaal relatief: er wordt eigenlijk onderhuids behoorlijk veel verwezen naar de rest van Van der Heijdens werk, en voor een thriller is het nu ook weer niet zo heel spannend. Hoe de betrokkenheid van Ernst Quispel bij de moord op Kiliaan Noppen precies is, is weliswaar in het begin niet heel erg duidelijk, maar ook geen groot mysterie; en de onthulling van wie nu precies de echte moordenaar is, komt als een so…