Doorgaan naar hoofdcontent

Gert Jan van der Sman, Lorenzo & Giovanna. Schoonheid en noodlot in Florence. Leiden: Primavera Pers, 2009.

Gert Jan van der Sman, Lorenzo en Giovanna. Schoonheid en noodlot in Florence In de hogere kringen in Florence was het in het midden van de vijftiende eeuw “gebruikelijk om een jongeman onder de hoede van een grammaticus te stellen”, vertelt Gert Jan van der Sman in zijn Lorenzo & Giovanna. Schoonheid en noodlot in Florence. Florence was dus een gelukkige stad, waarin sociale status gekoppeld was aan geleerdheid en goede smaak. De kennis van vreemde talen stond daarbij centraal. Een edelman die geen woord buiten de deur sprak was geen echte edelman.

Lorenzo Tornabuoni (1468-1497) werd bijvoorbeeld geprezen om zijn kennis van het Grieks. Tijdens het drie dagen durende huwelijksfeest met Giovanna degli Albizzi (1468-1488) werd een gedicht voorgedragen waarin hoog van zijn taalgeleerdheid werd opgegeven: “Want hij cultiveert de uitzonderlijke kunsten van de goddelijke Pallas / en al wat de oudste geschriften in het Latijn onderwijzen. / Hij schept zelfs de wateren uit de Griekse bronnen / opdat hij de twee talen daardoor leert kennen.”

Lorenzo & Giovanna is een beschrijving van het huwelijk van Tornabuoni en Albizzi dat met zoveel pracht en praal omgeven werd dat het nog eeuwenlang tot de verbeelding zou spreken. De plechtigheid alleen al omvatte drie dagen, en zat boordevol diners, feestelijkheden, uitwisselingen van geschenken en wat er verder bij kwam kijken. De familie Tornabuoni had nauwe relaties met de familie De Medici en liet een van de fraaiste paleizen van de stad bouwen, terwijl Lorenzo en Giovanna introkken in een fraai buiten.

De combinatie van geld en goede smaak was een zeldzaam gelukkige: volgens Van der Sman kunnen meer dan twintig kunstwerken van beroemde schilders als Botticelli en Ghirlandaio met het jonge paar in verband worden gebracht. Een detail van het fraaie portret van Giovanna door de laatste schilder siert bijvoorbeeld het omslag van Lorenzo & Giovanna; de andere schilderijen staan allemaal in kleur afgebeeld in Van der Smans boek. En dit alles terwijl het huwelijk slechts anderhalf jaar duurde: daarna overleed Giovanna, op negentienjarige leeftijd, in het kraambed. Haar man zou haar nog negen jaar overleven. Omdat hij zich geallieerd had met de gehate Piero de Medici, werd hij uiteindelijk echter onthoofd.

Van der Sman, die aan het Nederlands Interuniversitair Kunsthistorisch Instituut in Florence werkt en daarnaast bijzonder hoogleraar is in Leiden, heeft een meeslepend verslag geschreven van het wel en wee van enkele invloedrijke Florentijnse mecenassen en kunstliefhebbers. Hij putte onder andere uit het uitgebreide huishoudboek dat vader Albizzi bijhield en waarin hij ook verslag deed van de belangrijke gebeurtenissen in zijn leven. Die bron was nog nooit eerder onderzocht.

Een langere versie staat op de website van de Universiteit Leiden.

Reacties

Populaire berichten van deze blog

Remco Campert. Compact. Amsterdam: Van Oorschot, 2016.

Nu Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt en Margo Minco aan de beurt waren geweest, mocht Remco Campert niet ontbreken in de serie Gedundrukt van Van Oorschot, waarin ieder jaar kennelijk een 'meester van de korte baan' wordt geëerd.

Helaas is de selectie, op verzoek van Campert gemaakt door zijn biograaf Mirjam van Hengel, nogal braaf uitgevallen. In de drie afdelingen, met gedichten, verhalen en columns, overheerst een licht melancholische toon en wordt vooral veel autobiografisch of quasi-autobiografisch teruggekeken op des schrijvers jonge jaren. (Althans, er gaat nogal veel over die jonge jaren. In technische zin wordt er natuurlijk niet altijd teruggekeken, omdat sommig werk in die jonge jaren geschreven is.) Er zijn verhaaltjes en gedichtjes over de kindertijd, over de jonge jaren, als jonge student.

Misschien is het omdat Van Hengel met haar onderzoek voor haar eigen boek vooral die periode heeft afgedekt en dus dat deel van het oeuvre goed kent, maar mij ging het op ze…

A.F.Th. van der Heijden. Advocaat van de hanen. Querido, 2014 (1990).

Omdat ik deze zomer intensief Van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach volgde, las ik parallel daaraan ook sommig ouder werk terug: vaak slechts voor een deel, omdat ik me iets herinnerde bij het lezen van het feuilleton, maar sommige boeken heb ik uiteindelijk voor een zo groot deel nagelezen dat ze uiteindelijk ook wel in dit logboekje terecht zullen komen.

Advocaat van de hanen is waarschijnlijk Van der Heijdens meestgelezen boek, omdat het relatief zelfstandig staat van de rest van de cyclus én omdat het ongeveer de structuur heeft van een thriller. Het is allemaal relatief: er wordt eigenlijk onderhuids behoorlijk veel verwezen naar de rest van Van der Heijdens werk, en voor een thriller is het nu ook weer niet zo heel spannend. Hoe de betrokkenheid van Ernst Quispel bij de moord op Kiliaan Noppen precies is, is weliswaar in het begin niet heel erg duidelijk, maar ook geen groot mysterie; en de onthulling van wie nu precies de echte moordenaar is, komt als een so…

Nick Hornby. Funny Girl. Penguin, 2015.

Nick Hornby leeft in een fijne wereld, die uit twee kanten bestaat. Aan de ene kant is er competent uitgevoerd werk. Aan de andere kant bestaat er pretentieloos, maar daarom niet minder competent uitgevoerd vermaak.

Het is een wereld van romantische komedie, zij het dat die komedie ook nog best 30 jaar door kan gaan en dan nog altijd niet verzuurt. Het is een wereld waarin je af en toe geniet van een voetbalwedstrijd en dan weer van een goed boek. Het is een wereld waarin je niet eens heel veel moeite hoeft te doen om mooie, door veel mensen gemaakte dingen hoeft te maken, omdat het je eigenlijk allemaal aan komt waaien.

Het is in dit boek de wereld van Barbara uit Blackpool die aan het begin van de roman – die zich afspeelt in de jaren zestig – wegloopt als ze tot Miss Blackpool verkozen wordt en denkt dat er iets beters op haar wacht en die dan binnen korte tijd inderdaad haar eigen sitcom krijgt op de BBC. Die moeiteloos vervolgens miljoenen kijkers aan zich bindt.

Veel spanning zi…