Doorgaan naar hoofdcontent

Philip Roth. When She Was Good. Audible, 2009 (1967).

Philip Roth. When She Was Good When She Was Good is, geloof ik, een van Philip Roth's minst geliefde romans. Het is ook een van zijn minst kenmerkende, de enige met een vrouwelijke hoofdpersoon en de enige waarin geen enkele jood voorkomt. Bovendien maakt Roth het bijna onmogelijk om sympathie op te vatten voor Lucy, die haatdragend is, en scheldt en zich moreel ieders superieur waant en niet lijkt te zien dat de mensen om haar heen ook maar proberen met haar om te gaan.

Ik vond het prachtig. Toegegeven, ik vond het moeilijk om in het verhaal te komen, misschien omdat ik teveel verwachtte teleurgesteld te worden door Philip Roth die eens iets heel anders had willen doen en zich daaraan had vertild. Maar op een bepaald moment werd ik gegrepen door het verhaal van iemand die geconfronteerd wordt met echt onrecht dat haar is aangedaan - haar vader drinkt, haar vriendje maakt haar zwanger, haar vriending laat haar zomaar vallen - maar die daar zo extreem onverzoenlijk op reageert dat ze zichzelf een normaal leven onmogelijk maakt. Zij raakt daardoor in een eenzaamheid terecht die vooral aan het werk van Dostojewski doet denken: ze deelt haar gedachten met niemand want niemand is te vertrouwen en alleen al daardoor wordt ze op den duur een misdadiger.

Philip Roth heeft de naam een hekel te hebben aan vrouwen, en When She Was Good heeft daar misschien wel aan bijgedragen, maar dat is dan ten onrechte. Zeker, Lucy is een onredelijk monster, maar de mannen doen haar ook van alles aan, en bovendien voel je als lezer toch met haar mee. Wees alsjeblieft niet zo onredelijk, Lucy, je richt alleen jezelf ermee ten gronde. Ik las ergens op internet (het enige positieve dat ik kon vinden) dat je dit boek moet lezen als een soort feministisch pamflet. Dat lijkt me onzin. Lucy moest een vrouw zijn, omdat het boek gaat over verontwaardiging over domme en hypocriete mannen, maar verder zijn het buitenstaanderschap en de woede kenmerkend voor het beste van Philip Roth. Waarbij ook nog moet worden aangetekend dat ze soms ineens overvallen wordt door even redeloze liefde voor haar man (' when she was good') en dan bijvoorbeeld bij hem blijft alleen omdat ze wil dat hij zijn school afmaakt; vervolgens zwanger van hem raakt en dan voor altijd aan hem vastzit.

Een deel van de meeslependheid lag wat mij betreft trouwens in de vertelster van dit luisterboek, Tanya Eby. Ze is een prachtig acteur en zet alle mannen neer als vooral sukkels. Lucy's goedzakkige echtgenoot Roy - te pas en te onpas brengt hij te berde dat een goede daad 'doesn't cost us anything' - in de eerste plaats, die op een uiterst irritante, maar tegelijkertijd door en door goedige manier Lucy probeert te krijgen waar hij haar hebben wil.

Philip Roth blijkt zoveel verschillende dingen te kunnen. Het is dat hij verder ook zoveel prachtigs geschreven heeft, anders zou je bijna hopen dat hij zich vaker op het spoor had begeven van het beschrijven van mensen met wie hij werkelijk niets gemeen heeft: witte, angelsaksische, protestantse vrouwen uit de lagere middenklasse, die ineens kunnen ontsporen. In sommige boeken lijkt Roth volkomen door zichzelf geobsedeerd. Dit boek laat zien hoe groots zijn greep als schrijver is. Het is zeker dat Lucy iemand als Philip Roth zou haten. Maar het omgekeerde is helemaal zo duidelijk niet.

Reacties

Populaire berichten van deze blog

Remco Campert. Compact. Amsterdam: Van Oorschot, 2016.

Nu Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt en Margo Minco aan de beurt waren geweest, mocht Remco Campert niet ontbreken in de serie Gedundrukt van Van Oorschot, waarin ieder jaar kennelijk een 'meester van de korte baan' wordt geëerd.

Helaas is de selectie, op verzoek van Campert gemaakt door zijn biograaf Mirjam van Hengel, nogal braaf uitgevallen. In de drie afdelingen, met gedichten, verhalen en columns, overheerst een licht melancholische toon en wordt vooral veel autobiografisch of quasi-autobiografisch teruggekeken op des schrijvers jonge jaren. (Althans, er gaat nogal veel over die jonge jaren. In technische zin wordt er natuurlijk niet altijd teruggekeken, omdat sommig werk in die jonge jaren geschreven is.) Er zijn verhaaltjes en gedichtjes over de kindertijd, over de jonge jaren, als jonge student.

Misschien is het omdat Van Hengel met haar onderzoek voor haar eigen boek vooral die periode heeft afgedekt en dus dat deel van het oeuvre goed kent, maar mij ging het op ze…

A.F.Th. van der Heijden. Advocaat van de hanen. Querido, 2014 (1990).

Omdat ik deze zomer intensief Van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach volgde, las ik parallel daaraan ook sommig ouder werk terug: vaak slechts voor een deel, omdat ik me iets herinnerde bij het lezen van het feuilleton, maar sommige boeken heb ik uiteindelijk voor een zo groot deel nagelezen dat ze uiteindelijk ook wel in dit logboekje terecht zullen komen.

Advocaat van de hanen is waarschijnlijk Van der Heijdens meestgelezen boek, omdat het relatief zelfstandig staat van de rest van de cyclus én omdat het ongeveer de structuur heeft van een thriller. Het is allemaal relatief: er wordt eigenlijk onderhuids behoorlijk veel verwezen naar de rest van Van der Heijdens werk, en voor een thriller is het nu ook weer niet zo heel spannend. Hoe de betrokkenheid van Ernst Quispel bij de moord op Kiliaan Noppen precies is, is weliswaar in het begin niet heel erg duidelijk, maar ook geen groot mysterie; en de onthulling van wie nu precies de echte moordenaar is, komt als een so…

Nick Hornby. Funny Girl. Penguin, 2015.

Nick Hornby leeft in een fijne wereld, die uit twee kanten bestaat. Aan de ene kant is er competent uitgevoerd werk. Aan de andere kant bestaat er pretentieloos, maar daarom niet minder competent uitgevoerd vermaak.

Het is een wereld van romantische komedie, zij het dat die komedie ook nog best 30 jaar door kan gaan en dan nog altijd niet verzuurt. Het is een wereld waarin je af en toe geniet van een voetbalwedstrijd en dan weer van een goed boek. Het is een wereld waarin je niet eens heel veel moeite hoeft te doen om mooie, door veel mensen gemaakte dingen hoeft te maken, omdat het je eigenlijk allemaal aan komt waaien.

Het is in dit boek de wereld van Barbara uit Blackpool die aan het begin van de roman – die zich afspeelt in de jaren zestig – wegloopt als ze tot Miss Blackpool verkozen wordt en denkt dat er iets beters op haar wacht en die dan binnen korte tijd inderdaad haar eigen sitcom krijgt op de BBC. Die moeiteloos vervolgens miljoenen kijkers aan zich bindt.

Veel spanning zi…