Doorgaan naar hoofdcontent

Gerdi Verbeet. Vertrouwen is goed maar begrijpen is beter. Over de vitaliteit van onze parlementaire democratie. Amsterdam: Nijgh & Van Ditmar, 2012.

Gerdi Verbeet lijkt me een aardig mens: ze wil het goede voor Nederland, althans wat zij als het goede beschouwt: de mensen betrekken bij de parlementaire democratie. In dit boek doet ze verslag van haar zoektocht naar manieren om dat te doen. Haar methode is daarbij dat ze een aantal vooraanstaande denkers op dit gebied — journalisten als Joris Luyendijk, wetenschappers als Irene Costera Meijer, ex-politici als Femke Halsema — opzoekt om hen over het onderwerp te bevragen.

In die zoektocht blijkt al snel dat er in Nederland niet zo vreselijk veel mis is met de democratie, of met het vertrouwen van de burger erin. De enkeling die iets anders beweert — bestuurder in ruste Bram Peper, bijvoorbeeld — schetst een zo ongeloofwaardig inktzwart scenario (de guillotines staan al klaar) dat het alleen maar bijdraagt aan het beeld van rust en vredigheid onder al het gemopper.

Dat lijkt mij nu eigenlijk ook. Zolang Wilders en consorten nog zoveel stemmen krijgen, is er kennelijk zelfs een aanzienlijk deel ontevredenen dat toch nog wel enig vertrouwen heeft in de werking van de democratie.

Dat betekent niet dat ik het op alle punten met Verbeet eens ben. Zo ben ik geloof ik iets minder gespitst op de parlementaire democratie, al vind ik het interessant om erover te lezen en ben ik er ook niet per se voor om het in Nederland af te schaffen. Maar belangrijker dan het parlement vind ik uiteindelijk de rechtsstaat en die komt er nu weer een beetje bekaaid vanaf.

In zaken van staatshuishouding ben ik een aanhanger van Karl Popper die zegt dat het belangrijkste doel moet zijn: tirannie vermijden. Dat omsluit onder andere de tirannie van de meerderheid, maar in het algemeen lijkt democratie nog steeds het beste middel om dat doel te bereiken. Dat betekent echter niet dat het middel op zichzelf het belangrijkste is. (Ik denk ook trouwens niet dat Verbeet dat vindt, maar ik zou de focus toch iets anders leggen.)

Een belangrijker geschilpunt is dat Verbeet erg gecharmeerd lijkt van een sociologische theorie die zegt dat er op dit moment vier groepen zijn: de 'overvraagden' (die het allemaal niet zo goed bij kunnen benen), de vriendelijke betrokkenen (zoals Verbeet en neem ik aan ook ikzelf), de slimme en succesvollen die menen de staat niet meer nodig te hebben, en de traditioneel trouwen (de CDA- en CU-stemmers). Het gevaar is dat de eerste en de derde groep groeien, terwijl de parlementaire democratie het natuurlijk van groep twee moet hebben. Verbeet denkt dat het nu goed is om alle groepen te vertegenwoordigen in de Kamer, maar ik vind dat te statisch (zoals ik onlangs ook op Sargasso schreef): net alsof je door het lot nu eenmaal tot een bepaalde groep bent veroordeeld, net alsof we niet kunnen proberen zoveel mogelijk mensen tot lidmaatschap van de tweede groep om te turnen. Want uiteindelijk kan toch alleen dat inderdaad de tirannie afwenden: zorgen dat er zoveel mogelijk kritische burgers zijn met verstand van zaken.

Reacties

Populaire berichten van deze blog

Remco Campert. Compact. Amsterdam: Van Oorschot, 2016.

Nu Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt en Margo Minco aan de beurt waren geweest, mocht Remco Campert niet ontbreken in de serie Gedundrukt van Van Oorschot, waarin ieder jaar kennelijk een 'meester van de korte baan' wordt geëerd.

Helaas is de selectie, op verzoek van Campert gemaakt door zijn biograaf Mirjam van Hengel, nogal braaf uitgevallen. In de drie afdelingen, met gedichten, verhalen en columns, overheerst een licht melancholische toon en wordt vooral veel autobiografisch of quasi-autobiografisch teruggekeken op des schrijvers jonge jaren. (Althans, er gaat nogal veel over die jonge jaren. In technische zin wordt er natuurlijk niet altijd teruggekeken, omdat sommig werk in die jonge jaren geschreven is.) Er zijn verhaaltjes en gedichtjes over de kindertijd, over de jonge jaren, als jonge student.

Misschien is het omdat Van Hengel met haar onderzoek voor haar eigen boek vooral die periode heeft afgedekt en dus dat deel van het oeuvre goed kent, maar mij ging het op ze…

A.F.Th. van der Heijden. Advocaat van de hanen. Querido, 2014 (1990).

Omdat ik deze zomer intensief Van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach volgde, las ik parallel daaraan ook sommig ouder werk terug: vaak slechts voor een deel, omdat ik me iets herinnerde bij het lezen van het feuilleton, maar sommige boeken heb ik uiteindelijk voor een zo groot deel nagelezen dat ze uiteindelijk ook wel in dit logboekje terecht zullen komen.

Advocaat van de hanen is waarschijnlijk Van der Heijdens meestgelezen boek, omdat het relatief zelfstandig staat van de rest van de cyclus én omdat het ongeveer de structuur heeft van een thriller. Het is allemaal relatief: er wordt eigenlijk onderhuids behoorlijk veel verwezen naar de rest van Van der Heijdens werk, en voor een thriller is het nu ook weer niet zo heel spannend. Hoe de betrokkenheid van Ernst Quispel bij de moord op Kiliaan Noppen precies is, is weliswaar in het begin niet heel erg duidelijk, maar ook geen groot mysterie; en de onthulling van wie nu precies de echte moordenaar is, komt als een so…

Nick Hornby. Funny Girl. Penguin, 2015.

Nick Hornby leeft in een fijne wereld, die uit twee kanten bestaat. Aan de ene kant is er competent uitgevoerd werk. Aan de andere kant bestaat er pretentieloos, maar daarom niet minder competent uitgevoerd vermaak.

Het is een wereld van romantische komedie, zij het dat die komedie ook nog best 30 jaar door kan gaan en dan nog altijd niet verzuurt. Het is een wereld waarin je af en toe geniet van een voetbalwedstrijd en dan weer van een goed boek. Het is een wereld waarin je niet eens heel veel moeite hoeft te doen om mooie, door veel mensen gemaakte dingen hoeft te maken, omdat het je eigenlijk allemaal aan komt waaien.

Het is in dit boek de wereld van Barbara uit Blackpool die aan het begin van de roman – die zich afspeelt in de jaren zestig – wegloopt als ze tot Miss Blackpool verkozen wordt en denkt dat er iets beters op haar wacht en die dan binnen korte tijd inderdaad haar eigen sitcom krijgt op de BBC. Die moeiteloos vervolgens miljoenen kijkers aan zich bindt.

Veel spanning zi…