Doorgaan naar hoofdcontent

Sofie Rozendaal. Indien plaats beschikbaar. Amsterdam: Van Gennep, 2012

Wie is Sofie? Een jonge vrouw die te kampen heeft met een eetprobleem met een minder bekende oorzaak – ze is er niet op uit om te vermageren, ze kan alleen niet tegen de gedachte dat ze allerlei vreemde dingen in haar buik moet toelaten, die haar misschien ziek maken. Ze gaat op een dag mee met haar vader, een piloot die een passagiersvliegtuig de oceaan over vliegt, naar Californië. Dat vliegtuig heeft als het ware ook iets vreemds in zijn buik: een paard dat zo panisch van angst raakt dat het een gevaar wordt. De vader moet een noodlanding maken in Canada, maar weigert uiteindelijk om het paard uit de buik van het vliegtuig te laten gaan – in Canada zou hij moeten worden afgemaakt.

WIe is Sofie Rozendaal? Zij is de 24-jarige schrijfster van deze roman over buiken en wat daar in kan verdwijnen, en over paarden en mannen die wild en woest worden. Eerder heeft ze (blijkens de achterflap) boeken geschreven met titelsals Gek van eten. Als voeding je leven regeert en Blonde manen. Net als Sofie in Rozendaals debuutroman Indien plaats beschikbaar woont ze niet ver van Rotterdam, in de Hoeksche Waard.

Ik zou Indien plaats beschikbaar vermoedelijk niet gelezen hebben als de schrijfster het me niet ter recensie had aangeboden via de e-mail. Het leek me niet voor mij geschreven – een boek over een jonge vrouwen dat in veel opzichten doet denken aan een meisjesboek en dat soms lijkt te verwijzen naar Boeketreeks-achtige romans. Zo vliegt er op het vliegtuig ook een jonge, woest aantrekkelijke derde piloot mee, met wie Sofie zelfs – heel even – zoent. Tegelijkertijd word dat Boeketreeks-beeld ook weer gerelativeerd, doordat Sofies vader de hoofdpiloot is en tegelijkertijd thuis een sukkel.

Uiteindelijk heb ik het boek, dat dus niet voor mij geschreven was, vooral gelezen als een soort sociologische studie: hoe schrijft een jonge vrouw tegenwoordig over relaties tussen mannen en vrouwen? Want behalve over de relatie van een vrouw met haar eigen lichaam (vooral haar buik) lijkt me dit boek over dat onderwerp te gaan. Ook die relaties met mannen gaan heel vaak over het lichamelijke: wat hebben ze aan, hoe zien ze eruit, hoe ruiken ze. Tegelijkertijd blijft het allemaal in het kuise – met de copiloot gaat het dus niet verder dan een zoen, en een vriend van de moeder van Sofies vriendin die een beetje creepy wordt, doet dat niet door Sofie aan te randen, maar door zijn hand op haar buik te leggen en haar voorstellen om te trouwen.

Het blijft dus letterlijk en figuurlijk allemaal nogal aan de buitenkant voor de hoofdpersoon; het binnenste van een mens is net zo eng als het vrachtrijder van een vliegtuig. Dat geldt ook het geestelijke (Sofie klaagt herhaaldelijk over het feit dat haar ouders haar niet begrijpen). Om in de buik-metafoor te blijven: het lijkt net alsof Sofie niets echt binnen wil laten dringen. Of het nu een paard, een boterham met pindakaas of een aantrekkelijke piloot betreft: ze moeten allemaal buiten blijven. Aandacht, dat is wat ze vooral nodig heeft: en hoe oppervlakkiger die aandacht blijft, hoe liever het haar is.



Reacties

Populaire posts van deze blog

Willem Frederik Hermans. Het behouden huis. Amsterdam: De Bezige Bij, 2012 (1952).

Het behouden huis: het is oorlog, het is al heel lang oorlog, het is doodschieten of doodgeschoten worden. Dat alles is al meteen duidelijk vanaf de eerste bladzijde van deze roemruchte novelle van Willem Frederik Hermans. En zoals de dingen gaan: ik geloof dat ik alles gelezen heb van deze beroemde schrijver, maar deze beroemde novelle, misschien wel het beroemdste wat hij schreef, nou net niet.

Het is een aangrijpend verhaal, een verhaal dat je beklemt doordat het je ertoe verleidt net zo opportunistisch te denken als de soldaat die de hoofdpersoon is. Heel lang kun je dat voor jezelf verantwoorden doordat die soldaat duidelijk aan de goede kant is: hij heeft immers aan het begin van het verhaal al meteen een hele serie vluchtende Duitsers doodgeschoten. Aan het einde van het verhaal zijn de rollen omgedraaid en blijkt hij – blijk jij, blijk ik – medeplichtig aan gruwelijker misdaden dan de Duitsers in het verhaal begaan.

Wikipedia denkt op gezag van allerlei vooraanstaande critici d…

Aafke Romeijn. Concept M. Amsterdam: Arbeiderspers, 2018.

Hava leeft in een wereld die de onze is, maar dan nét een beetje verschoven. Het is geen 2018, maar 2020 en bovendien zijn er sinds de jaren 90 hier in Nederland een paar dingen net een beetje anders gelopen. Een politieke partij heeft bijna de absolute macht gekregen en een ziekte houdt het land ook al tijden in de greep: kleurloosheid. Er worden steeds meer kinderen geboren die lijden aan die ziekte, die de samenleving handen vol geld kost, omdat de kleurlozen voortdurend een heel duur kleurmiddel nodig hebben. Radicaal-rechtse jongeren willen daarom af van al die kleurlozen, die de samenleving ontwrichten.

Hava is één van hen én ze is zelf kleurloos.

Bij zo'n het-had-ook-zo-kunnen-gaan-verhaal doet zich altijd de vraag voor: waarom vertelt iemand dit? Waarom spiegelt iemand ons een wereld voor die lijkt op de onze, maar die net een beetje anders is? Waarom geen ongebreidelde fantasie, of juist een realistisch beeld, maar iets ertussen in? Je kunt het bijna niet lezen zonder au…

Pieter A.M. Seuren. Chomsky's Minimalism. Oxford: OUP, 2004.

Noam Chomsky, dat weet iedereen, is al decennialang een centrale figuur in de taalwetenschap. In het bijzonder de leer van de zinsbouw, de syntaxis, heeft hij heel belangrijk gemaakt en nog steeds is het binnen die syntaxis zo dat iedereen naar Chomsky kijkt: sommigen vol bewondering en anderen vol afschuw, maar iedereen kijkt. Iemand die zo vol afschuw kijkt is Pieter Seuren, inmiddels alweer geruimte tijd emeritus hoogleraar in Nijmegen. In 2004 schreef hij een soort pamflet tegen Chomsky en de laatste versie van diens theorie, het zogenoemde minimalisme. Seuren laat geen spaan heel van dat minimalisme van Chomsky: de theorie zit volkomen onlogisch in elkaar, vanuit wetenschapsfilosofisch oogpunt bekeken is het een warboel, er bestaan geen feiten die deze theorie wel kan verklaren maar andere niet, terwijl omgekeerd andere theorieën wel allerlei feiten kunnen verklaren waar het minimalisme niets mee kan, enz. Maar bovenal is het boek een persoonlijke aanval op Chomsky: de man is …