Doorgaan naar hoofdcontent

Reza Aslan. Zealot. The life and times of Jesus of Nazareth. Random House, 2013.

Jezus, de historische Jezus, de man die zo'n 2000 jaar geleden echt leefde in Palestina, wat was dat voor man? Het overtuigendste en meeslependste verhaal dat ik ooit over hem las, is het onlangs verschenen Zealot, van de Iraans-Amerikaanse geleerde Reza Aslan.

Aslans voornaamste methode is om zich niet al te veel te verlaten op de evangeliën. Volgens hem ligt er één feit onomstotelijk vast: dat Jezus gekruisigd is. Uit dat ene feit weet hij vervolgens heel veel te reconstrueren. De Romeinen kruisigden namelijk alleen opstandige Joden, die het gezag van Rome niet wilden erkennen. Door een indringend beeld te geven van de roerige periode die enkele jaren voor Jezus' geboorte begon in Palestina, en die eindigde in 70 met de verwoesting van de Tempel, weet Aslan een overtuigend verhaal te reconstrueren over de historische Jezus.

Hij was een man die opgroeide in een uitermate armoedig dorpje, Nazareth; die daardoor waarschijnlijk nauwelijks of geen scholing had; en die moet hebben gezien hoe de Romeinen en een met de Romeinen collaborerende Joodse elite in weldaad leefden ten koste van de arme plattelandsbevolking; en die tegen die Romeinen en de (religieuze) elite in opstand kwam. Die daarbij geïnspireerd was geraakt door de religieuze boodschap van zijn leermeester Johannes de Doper en ontdekte dat hij zelf de aandacht kon trekken door exorcisme en wonderdoening. Die zijn boodschap weliswaar lange tijd wist te verstoppen in parabels (en door zichzelf niet 'koning' te noemen, maar 'mensenzoon'; Aslan legt uit dat dit in het boek Daniël, en alleen daar, ook gebruikt wordt als aanduiding van koningen).

Jezus was een opstandeling zoals er meer waren in zijn tijd, veel meer. Maar er moet na zijn kruisiging iets bijzonders gebeurd zijn. Wat dat is, weet de historicus Aslan niet: dat er daadwerkelijk een opstanding heeft plaatsgevonden kan een historicus niet zeggen. Maar hij wijst erop dat voor zover we weten al Jezus' volgelingen ook onder marteling bleven volhouden dat die opstanding er was geweest. In ieder geval psychologisch was dat een waarheid.

Vervolgens werd na die dood door een ingewikkeld politiek spel, dat Aslan nauwkeurig en meeslepend beschrijft, Jezus de opstandeling die ter plekke en in levenden lijve de Romeinse macht wilde omverwerpen, omgeturnd tot Jezus (de) Christus, een immateriële figuur die veel beter in het Grieks-Romeinse gedachtegoed paste en die bovendien zoveel mogelijk van Joodse connotaties was ontdaan: na de val van de Tempel waren Joden geworden tot paria's in het Romeinse rijk.

Het duidelijkst vinden we Jezus' oorspronkelijke boodschap, volgens Aslan, terug in de brief van Jacob in het nieuwe testament. Jacob was Jezus' broer, werd ook door niet-Christelijken beschouwd als extreem rechtschapen en was bovendien aantoonbaar tijdens zijn leven de echte leider van de nieuwe groep – en niet de door Aslan volgens mij terecht verachte Paulus. Die brief gaat vooral over het opkomen voor de armen. En het is die boodschap die volgens Aslan 'geloof' verdient.

Reacties

Populaire berichten van deze blog

Remco Campert. Compact. Amsterdam: Van Oorschot, 2016.

Nu Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt en Margo Minco aan de beurt waren geweest, mocht Remco Campert niet ontbreken in de serie Gedundrukt van Van Oorschot, waarin ieder jaar kennelijk een 'meester van de korte baan' wordt geëerd.

Helaas is de selectie, op verzoek van Campert gemaakt door zijn biograaf Mirjam van Hengel, nogal braaf uitgevallen. In de drie afdelingen, met gedichten, verhalen en columns, overheerst een licht melancholische toon en wordt vooral veel autobiografisch of quasi-autobiografisch teruggekeken op des schrijvers jonge jaren. (Althans, er gaat nogal veel over die jonge jaren. In technische zin wordt er natuurlijk niet altijd teruggekeken, omdat sommig werk in die jonge jaren geschreven is.) Er zijn verhaaltjes en gedichtjes over de kindertijd, over de jonge jaren, als jonge student.

Misschien is het omdat Van Hengel met haar onderzoek voor haar eigen boek vooral die periode heeft afgedekt en dus dat deel van het oeuvre goed kent, maar mij ging het op ze…

A.F.Th. van der Heijden. Advocaat van de hanen. Querido, 2014 (1990).

Omdat ik deze zomer intensief Van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach volgde, las ik parallel daaraan ook sommig ouder werk terug: vaak slechts voor een deel, omdat ik me iets herinnerde bij het lezen van het feuilleton, maar sommige boeken heb ik uiteindelijk voor een zo groot deel nagelezen dat ze uiteindelijk ook wel in dit logboekje terecht zullen komen.

Advocaat van de hanen is waarschijnlijk Van der Heijdens meestgelezen boek, omdat het relatief zelfstandig staat van de rest van de cyclus én omdat het ongeveer de structuur heeft van een thriller. Het is allemaal relatief: er wordt eigenlijk onderhuids behoorlijk veel verwezen naar de rest van Van der Heijdens werk, en voor een thriller is het nu ook weer niet zo heel spannend. Hoe de betrokkenheid van Ernst Quispel bij de moord op Kiliaan Noppen precies is, is weliswaar in het begin niet heel erg duidelijk, maar ook geen groot mysterie; en de onthulling van wie nu precies de echte moordenaar is, komt als een so…

Nick Hornby. Funny Girl. Penguin, 2015.

Nick Hornby leeft in een fijne wereld, die uit twee kanten bestaat. Aan de ene kant is er competent uitgevoerd werk. Aan de andere kant bestaat er pretentieloos, maar daarom niet minder competent uitgevoerd vermaak.

Het is een wereld van romantische komedie, zij het dat die komedie ook nog best 30 jaar door kan gaan en dan nog altijd niet verzuurt. Het is een wereld waarin je af en toe geniet van een voetbalwedstrijd en dan weer van een goed boek. Het is een wereld waarin je niet eens heel veel moeite hoeft te doen om mooie, door veel mensen gemaakte dingen hoeft te maken, omdat het je eigenlijk allemaal aan komt waaien.

Het is in dit boek de wereld van Barbara uit Blackpool die aan het begin van de roman – die zich afspeelt in de jaren zestig – wegloopt als ze tot Miss Blackpool verkozen wordt en denkt dat er iets beters op haar wacht en die dan binnen korte tijd inderdaad haar eigen sitcom krijgt op de BBC. Die moeiteloos vervolgens miljoenen kijkers aan zich bindt.

Veel spanning zi…