Doorgaan naar hoofdcontent

Tomas Ross. De tweede november Uitgeverij Cargo, 2013.

Gisteren was het precies negen jaar geleden dat Theo van Gogh werd vermoord. De week voor zijn dood had hij nog ruzie gemaakt met thrillerschrijver Tomas Ross over de montage van de film De zesde mei, over de moord op Pim Fortuyn. Ross had het scenario van die film geschreven, waarin werd gesuggereerd dat de AIVD die moord bewust niet had verhinderd.

Al op de dag van de moord vroeg een journalist aan Ross of er nu ook een boek kwam De tweede november. Ross wees dat van de hand als ongepast, en bovendien vond hij het niet aan de orde: dit was duidelijk geen complot, maar de actie van een groep dolgedraaide moslimjongeren.

Inmiddels is Ross er anders over gaan denken, en nu is deze week De tweede november toch verschenen. Er zat, in dit nieuwe boek, wel degelijk wat achter. Van Gogh krijgt bewijzen in handen dat de overheid inderdaad wat afwist van de moord, en dat Mat Herben per se Pim Fortuyn moest opvolgen om de JSF erdoor te drukken. En dat gebeurt een paar uur voordat hij wordt vermoord.

De AIVD speelt in De tweede november de rol van een misdadige organisatie, die vooral eigen medewerkers afluistert en als het zo uitkomt op gruwelijke wijze vermoordt. Een joods-Marokkaanse informant, Hamid Mansur, die oorspronkelijk is ingehuurd om Mohamed Bouyeri (die ook al voor de AIVD blijkt te werken) te bespioneren, krijgt uiteindelijk die hele organisatie achter zich aan wanneer hij teveel bewijzen blijkt te verzamelen. Samen met de journaliste Puck Labrie van De Telegraaf probeert hij zo snel mogelijk duidelijk te krijgen wie er nu eigenlijk vermoord gaat worden op 2 november ('een politicus die bevriend was met Pim Fortuyn').

Ik lees zelden thrillers, maar dit boek (waarvan de uitkomst in zekere zin natuurlijk duidelijk is, in ieder geval voor iedereen die ouder is dan een jaar of 25) zit bijzonder knap in elkaar. Fictie en werkelijkheid zijn wel heel knap door elkaar vermengd: dat iemand die fictie maakte van een eerdere moord uiteindelijk vermoord wordt, waarbij de fictie suggereert dat die moord wel degelijk met de eerste te maken had - dat is heel knap gedaan. Zoals er ook allerlei aardige details in zitten (sommige personages zijn intensief bezig met complottheorieën rondom de moord op Kennedy – Ross is natuurlijk bezig daar het Nederlandse equivalent van te construeren).

Het enige echt onwaarschijnlijke detail in het boek vond ik dat Puck Labrie te pas en te onpas door allerlei voorbijgangers wordt herkend van het fotootje dat naast haar column in De Telegraaf staat (ze is ook op AT5 geweest, maar daarvan kun je in Delft ook niet herkend worden). Dat wil niet zeggen dat ik in het werkelijke leven echt geloof hecht aan het verhaal van De tweede november. Ik denk ook niet dat dit de bedoeling van Ross is – hij schept een literair genre waarin ingenieuze alternatieve werelden worden geschapen die helemaal compatibel zijn met wat wij over onze wereld weten. Maar het heeft een intrigerend boek opgeleverd, een waar monument voor de dikke man die die negen jaar geleden zomaar overhoop gestoken werd.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Willem Frederik Hermans. Het behouden huis. Amsterdam: De Bezige Bij, 2012 (1952).

Het behouden huis: het is oorlog, het is al heel lang oorlog, het is doodschieten of doodgeschoten worden. Dat alles is al meteen duidelijk vanaf de eerste bladzijde van deze roemruchte novelle van Willem Frederik Hermans. En zoals de dingen gaan: ik geloof dat ik alles gelezen heb van deze beroemde schrijver, maar deze beroemde novelle, misschien wel het beroemdste wat hij schreef, nou net niet.

Het is een aangrijpend verhaal, een verhaal dat je beklemt doordat het je ertoe verleidt net zo opportunistisch te denken als de soldaat die de hoofdpersoon is. Heel lang kun je dat voor jezelf verantwoorden doordat die soldaat duidelijk aan de goede kant is: hij heeft immers aan het begin van het verhaal al meteen een hele serie vluchtende Duitsers doodgeschoten. Aan het einde van het verhaal zijn de rollen omgedraaid en blijkt hij – blijk jij, blijk ik – medeplichtig aan gruwelijker misdaden dan de Duitsers in het verhaal begaan.

Wikipedia denkt op gezag van allerlei vooraanstaande critici d…

Paul Celan. Verzamelde gedichten. Amsterdam: Meulenhoff, 2003.

Met een vertaling van Ton Naaijkens.Dit is het verslag van een mislukking. Paul Celan is een groot dichter die ook in Nederlandgerespecteerde liefhebbers heeft, en door een van hen, de hoogleraar Duits en vertaalwetenschap Ton Naaijkens, in het Nederlands is vertaald. Celans verhaal - dat van een Duitstalige Roemeense Jood die na de oorlog het Duits opnieuw moest uitvinden om een glimp de verschrikkingen op te kunnen schrijven - is indrukwekkend, en zijn Verzamelde gedichten zijn in het Nederlands ongehoord prachtig opgeschreven.Maar het boek ziet er ook uit als een brok geblakerd beton, en het is me niet gelukt om er doorheen te breken. Ik begrijp niet wat ik als lezer verondersteld wordt te doen met een gedicht als:Das umhergestossene
Immer-Licht, lehmgelb,
hinter
PlanetenhäuptenErfundene
Blicke, Seh-
narben,
ins Raumschiff gekerbt,
betteln im Erden-
münder.(Het alle kanten op gestoten
steeds licht, leemgeel,
achter
planetenhoofden.Bedachte
blikken, kijk-
krassen, diep
in het ruimte…

Franz Kafka. Geschichte (Die Franz Kafka Box). Argon Verlag, 2008 (1904-1924)

Dostojewski heeft een roman geschreven die in het Nederlands, kennelijk ten onrechte, lang bekend was als Schuld en boete en tegenwoordig verkocht wordt onder de correctere vertaling Misdaad en straf. Nu dat zo is, stel ik voor om die oude titel te reserveren voor het verzameld werk van Franz Kafka. Al zijn verhalen, en al zijn romans, gaan volgens mij over schuld, over je schuldig voelen, over proberen die schuld af te wentelen op anderen, of op instituten, zonder dat het helpt. (Volgens mij heeft de volksmond het dus verkeerd als die het heeft over kafkaiaanse toestanden en daarmee doelt op onbarmhartige bureaucratie die de onschuldige burger plaagt, Kafka heeft het over het omgekeerde, over de burger die zijn gevoel van schuldigheid projecteert op, bijvoorbeeld, de bureaucratie en hoopt dat deze hem gaat straffen.)Ik ben nu met vakantie, en heb op mijn favoriete plekje in de schaduw een groot aantal van zijn verhalen beluisterd, die in 2008 in een cd-box verschenen zijn ter gelege…