Doorgaan naar hoofdcontent

Hugo Claus. Een bruid in de morgen. Uitvoering als radio-hoorspel, Avro-Tros, 2015 (1955).

Een bruid in de morgen kende ik wel bij naam, maar ik had geen idee waar het over ging. Zoals ik hier dan maar moet bekennen dat ik sowieso heel slecht bekend ben met het werk van Claus. Maar nu zijn een aantal van zijn toneelstukken bewerkt als hoorspel en voor de radio uitgezonden. (Ja, het kan nog! Er gebeuren nog dingen! De cultuur is nog niet helemaal dood!)

Het is een indrukwekkend stuk. Een oudere nicht besluit dat ze met haar veel jongere neef wil trouwen. De oudere nicht heeft geld, terwijl het gezin van de jongere neef door de enigszins mislukte artistieke aspiraties van vader juist is afgegleden. Dus ziet moeder haar kans schoon; bovendien kan op deze manier misschien een einde worden gemaakt aan de wat broeierige relatie tussen broer (de neef) en zus.

Het is een toneelstuk dat gaat waarover toneelstukken moeten gaan: over de eindeloze complexiteit van menselijke relaties. Binnen twee uur worden je vijf verschillende gezichtspunten voorgeschoteld – nicht, vader, moeder, broer, zus –, die je allemaal enigszins kunt begrijpen en die tegelijkertijd allemaal benauwend en beperkt zijn. In een door en door burgerlijk milieu wordt onderhuids allerlei strijd gevoerd.

Ik houd daarvan, ik houd veel van zulke stukken die je aangrijpen: doordat iedereen evenveel gelijk en ongelijk heeft, zie je dat er geen enkele goede uitweg is, dat het allemaal moet eindigen in een tragedie.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Willem Frederik Hermans. Het behouden huis. Amsterdam: De Bezige Bij, 2012 (1952).

Het behouden huis: het is oorlog, het is al heel lang oorlog, het is doodschieten of doodgeschoten worden. Dat alles is al meteen duidelijk vanaf de eerste bladzijde van deze roemruchte novelle van Willem Frederik Hermans. En zoals de dingen gaan: ik geloof dat ik alles gelezen heb van deze beroemde schrijver, maar deze beroemde novelle, misschien wel het beroemdste wat hij schreef, nou net niet.

Het is een aangrijpend verhaal, een verhaal dat je beklemt doordat het je ertoe verleidt net zo opportunistisch te denken als de soldaat die de hoofdpersoon is. Heel lang kun je dat voor jezelf verantwoorden doordat die soldaat duidelijk aan de goede kant is: hij heeft immers aan het begin van het verhaal al meteen een hele serie vluchtende Duitsers doodgeschoten. Aan het einde van het verhaal zijn de rollen omgedraaid en blijkt hij – blijk jij, blijk ik – medeplichtig aan gruwelijker misdaden dan de Duitsers in het verhaal begaan.

Wikipedia denkt op gezag van allerlei vooraanstaande critici d…

Aafke Romeijn. Concept M. Amsterdam: Arbeiderspers, 2018.

Hava leeft in een wereld die de onze is, maar dan nét een beetje verschoven. Het is geen 2018, maar 2020 en bovendien zijn er sinds de jaren 90 hier in Nederland een paar dingen net een beetje anders gelopen. Een politieke partij heeft bijna de absolute macht gekregen en een ziekte houdt het land ook al tijden in de greep: kleurloosheid. Er worden steeds meer kinderen geboren die lijden aan die ziekte, die de samenleving handen vol geld kost, omdat de kleurlozen voortdurend een heel duur kleurmiddel nodig hebben. Radicaal-rechtse jongeren willen daarom af van al die kleurlozen, die de samenleving ontwrichten.

Hava is één van hen én ze is zelf kleurloos.

Bij zo'n het-had-ook-zo-kunnen-gaan-verhaal doet zich altijd de vraag voor: waarom vertelt iemand dit? Waarom spiegelt iemand ons een wereld voor die lijkt op de onze, maar die net een beetje anders is? Waarom geen ongebreidelde fantasie, of juist een realistisch beeld, maar iets ertussen in? Je kunt het bijna niet lezen zonder au…

Paul Celan. Verzamelde gedichten. Amsterdam: Meulenhoff, 2003.

Met een vertaling van Ton Naaijkens.Dit is het verslag van een mislukking. Paul Celan is een groot dichter die ook in Nederlandgerespecteerde liefhebbers heeft, en door een van hen, de hoogleraar Duits en vertaalwetenschap Ton Naaijkens, in het Nederlands is vertaald. Celans verhaal - dat van een Duitstalige Roemeense Jood die na de oorlog het Duits opnieuw moest uitvinden om een glimp de verschrikkingen op te kunnen schrijven - is indrukwekkend, en zijn Verzamelde gedichten zijn in het Nederlands ongehoord prachtig opgeschreven.Maar het boek ziet er ook uit als een brok geblakerd beton, en het is me niet gelukt om er doorheen te breken. Ik begrijp niet wat ik als lezer verondersteld wordt te doen met een gedicht als:Das umhergestossene
Immer-Licht, lehmgelb,
hinter
PlanetenhäuptenErfundene
Blicke, Seh-
narben,
ins Raumschiff gekerbt,
betteln im Erden-
münder.(Het alle kanten op gestoten
steeds licht, leemgeel,
achter
planetenhoofden.Bedachte
blikken, kijk-
krassen, diep
in het ruimte…