Doorgaan naar hoofdcontent

Carla Power. If Oceans were ink. An unlikely friendship and a journey to the heart of islam. Holt, 2015

Er is een, overwegend Amerikaans, genre nonfictieboek: een schrijver gaat een jaar lang iets raars doen. Hij wordt bijvoorbeeld professioneel scrabbelaar, hij begint als een gek zijn geheugen te oefenen, hij gaat alle regels uit de bijbel letterlijk navolgen. (Alle drie deze boeken heb ik gelezen.)

If oceans were ink, dat eind vorig jaar in allerlei lijstjes van de bete non-fictieboeken stond, hoort ook bij dit genre. Een vrij prototypische Amerikaanse liberal vrouw gaat een jaar lang met een sheikh in Oxford in Engeland de Koran bestuderen.

Wat bij het genre hoort is dat je dan natuurlijk een beetje verandert. De scrabbelaar en de geheugenkunstenaar worden een soort kampioenen, de man van de bijbelregels ontdekt zijn joodse zelf. Dus ontdekt Carla Power dat er toch ook heus een heleboel spiritueels zit in de Koran.

Het is natuurlijk te prijzen in een tijd waarin er zo overspannen over de islam wordt gedaan dat iemand zich er eens in verdiept. Mij is in ieder geval duidelijk dat de islamisering waar sommige mensen zo bang voor zijn in zekere zin lang niet ver genoeg gaat. Dat als wij in het westen – inclusief de meeste moslims hier – wat meer over de volle breedte en diepte van de islam zouden weten, een heleboel problemen zouden zijn opgelost.

We weten bijvoorbeeld dat veel van die jongens die naar Syrië reizen of hier bij ons terroristische aanslagen plegen, nauwelijks kennis hebben van de Koran. Ja, ze hebben via Amazon The Quran for Dummies binnengehaald, ze hebben wat websites gesurfd, maar langdurig gestudeerd en gediscussieerd met een echte geleerde hebben ze niet. Anders was er vanzelf wel meer nuance in hun denken geslopen.

Maar toch voelde ik me heel ongemakkelijk bij Powers boek, dat uiteindelijk toch ook zo'n genreboek is, en dat dan gecombineerd met ook weer een soort Quran for Dummies, zij het dan niet van de gewelddadige soort maar de spirituele – Power vergelijkt de houding van haar sheikh zelfs met mindfulness.

Het boek wordt naar mijn smaak ook wel wat geplaagd door exotisme. Het begint al met de unlikely friendship uit de ondertitel. Waarom is de vriendschap tussen een liberal en een sheikh uit een conservatieve traditie zo unlikely? Power maakt nogal wat van de kwestie vrouwen in de islam, maar uit de confrontatie komt vervolgens vooral aan de orde hoe genuanceerd het denken van de sheikh zou zijn (hij erkent dat vrouwelijke geleerden altijd een rol hebben gespeeld in de traditie, hij vindt dat vrouwen ook moeten kunnen leren, al vindt hij ook dat zij verantwoordelijk moeten zijn voor het huishouden), maar onder andere doordat Power dat op geen enkele manier tegenover haar eigen denken zet, doordat je over dat denken eigenlijk niets te weten komt, krijg je het gevoel dat het allemaal vooral exotisch is, wat die sheikh vindt. Niet zo bedreigend exotisch als sommige mensen denken, maar desalniettemin exotisch.

Ik heb dit boek gekocht omdat ik denk dat het nodig is dat niet alleen de moslims verder islamiseren, maar dat ook wij niet-moslims wat meer zouden moeten weten en begrijpen van die godsdienst waarover zoveel wordt beweerd. Uit dit boek ben ik niet veel wijzer geworden; het blijft daarvoor te veel steken in het genre: de islam als professioneel scrabble.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Willem Frederik Hermans. Het behouden huis. Amsterdam: De Bezige Bij, 2012 (1952).

Het behouden huis: het is oorlog, het is al heel lang oorlog, het is doodschieten of doodgeschoten worden. Dat alles is al meteen duidelijk vanaf de eerste bladzijde van deze roemruchte novelle van Willem Frederik Hermans. En zoals de dingen gaan: ik geloof dat ik alles gelezen heb van deze beroemde schrijver, maar deze beroemde novelle, misschien wel het beroemdste wat hij schreef, nou net niet.

Het is een aangrijpend verhaal, een verhaal dat je beklemt doordat het je ertoe verleidt net zo opportunistisch te denken als de soldaat die de hoofdpersoon is. Heel lang kun je dat voor jezelf verantwoorden doordat die soldaat duidelijk aan de goede kant is: hij heeft immers aan het begin van het verhaal al meteen een hele serie vluchtende Duitsers doodgeschoten. Aan het einde van het verhaal zijn de rollen omgedraaid en blijkt hij – blijk jij, blijk ik – medeplichtig aan gruwelijker misdaden dan de Duitsers in het verhaal begaan.

Wikipedia denkt op gezag van allerlei vooraanstaande critici d…

Aafke Romeijn. Concept M. Amsterdam: Arbeiderspers, 2018.

Hava leeft in een wereld die de onze is, maar dan nét een beetje verschoven. Het is geen 2018, maar 2020 en bovendien zijn er sinds de jaren 90 hier in Nederland een paar dingen net een beetje anders gelopen. Een politieke partij heeft bijna de absolute macht gekregen en een ziekte houdt het land ook al tijden in de greep: kleurloosheid. Er worden steeds meer kinderen geboren die lijden aan die ziekte, die de samenleving handen vol geld kost, omdat de kleurlozen voortdurend een heel duur kleurmiddel nodig hebben. Radicaal-rechtse jongeren willen daarom af van al die kleurlozen, die de samenleving ontwrichten.

Hava is één van hen én ze is zelf kleurloos.

Bij zo'n het-had-ook-zo-kunnen-gaan-verhaal doet zich altijd de vraag voor: waarom vertelt iemand dit? Waarom spiegelt iemand ons een wereld voor die lijkt op de onze, maar die net een beetje anders is? Waarom geen ongebreidelde fantasie, of juist een realistisch beeld, maar iets ertussen in? Je kunt het bijna niet lezen zonder au…

Paul Celan. Verzamelde gedichten. Amsterdam: Meulenhoff, 2003.

Met een vertaling van Ton Naaijkens.Dit is het verslag van een mislukking. Paul Celan is een groot dichter die ook in Nederlandgerespecteerde liefhebbers heeft, en door een van hen, de hoogleraar Duits en vertaalwetenschap Ton Naaijkens, in het Nederlands is vertaald. Celans verhaal - dat van een Duitstalige Roemeense Jood die na de oorlog het Duits opnieuw moest uitvinden om een glimp de verschrikkingen op te kunnen schrijven - is indrukwekkend, en zijn Verzamelde gedichten zijn in het Nederlands ongehoord prachtig opgeschreven.Maar het boek ziet er ook uit als een brok geblakerd beton, en het is me niet gelukt om er doorheen te breken. Ik begrijp niet wat ik als lezer verondersteld wordt te doen met een gedicht als:Das umhergestossene
Immer-Licht, lehmgelb,
hinter
PlanetenhäuptenErfundene
Blicke, Seh-
narben,
ins Raumschiff gekerbt,
betteln im Erden-
münder.(Het alle kanten op gestoten
steeds licht, leemgeel,
achter
planetenhoofden.Bedachte
blikken, kijk-
krassen, diep
in het ruimte…