Rollicky Rhymes (1957) van John O'Mill voert ons terug naar andere tijden: tijden toen mensen zich niet druk maakten over de verengelsing van het Nederlands, maar over de vernederlandsing van het Engels.
Johan van der Meulen, de man achter het pseudoniem John O'Mill had in 1956 succes gehad met Lyrical Laria, een bundel met een soortgelijke opzet. Hij zou er sindsdien tot in de jaren tachtig nog meer maken, maar ik geloof dat die niet meer het succes hadden van de eerste twee. De tijden waren veranderd, het genre korte grappige gedichtjes waarin Nederengels werd bespot had na de jaren vijftig minder emplooi.
Want de kern van O'Mills humor waren versjes als dit:
Glorious technicolorIf there's no colour at all
in alcohol
why does the nose of a slurper
turn to purper?
Van der Meulen was leraar Engels en naar eigen zeggen begon hij dit soort versjes te maken omdat hij vrolijk werd van de fouten die zijn leerlingen maakten. Om de mengeling te appreciëren moet je natuurlijk beide talen minstens een kennen, of om preciezer te zijn, je moet alledaagse Engelse woorden als colour en nose kennen, en iets minder alledaagse Nederlandse woorden als slurper en purper.
De jaren vijftig waren achteraf een belangrijke tijd in de opkomst van het Engels in Nederland. De wederopbouw naderde voltooiing, en de bevrijders uit de Tweede Wereldoorlog bleken ook nog eens een heel aantrekkelijke populaire cultuur – films, muziek – te kunnen produceren. O'Mills spelling is Brits Engels (colour), want zo leerde je dat nog op school, nog uit de tijd dat Engels net zo'n vak was als Frans en Duits – waarin je de taal en cultuur van een naburig volk leerde. Maar de culturele fascinatie in Rollicky rhymes is eigenlijk al helemaal Amerikaans: technicolor, blue jeans, en juke-boxes. De parodieën zijn van Amerikaanse liedjes, en niet van Britse:
O give me a home
where the swing-nosums roam
where the jazz and the juke-boxes play
Dit is een parodie van home on the range, dat een jaar eerder door Bing Crosby was uitgebracht. Rollicky rhymes bevindt zich dus nog tussen enerzijds het klaslokaal waar je je zorgen moest maken over fouten in je Brits Engels, en de Amerikaanse amusementscultuur die iedereen uitnodigde om zich ook een beetje Amerikaan te voelen.
Overigens heb ik het hiermee nog maar over de helft van de bundel gehad: de oneven paginanummers. Het omslag van het boek belooft 'Dutch and Double-Dutch', en dat Double-Dutch (dus grappig Engels) staat op rechterbladzijden, maar het Dutch op de linkerkant. Daar plaatste O'Mill korte grappige gedichtjes die niet per se met het Engels speelden, maar alleen met het Nederlands, hoewel zelfs die uiteindelijk soms wel naar die eerste taal verwezen:
Verwerpelijk
Schapen werpen lammeren,
herten werpen reeën,
beren werpen bammeren,
kwallen werpen kweeën,
maar mensen werpen in 't gemeen
elkander - met een grote steen.naar 't Engels
Reacties