De eerste zin van Protocoles van Constance Debré luidt Vous avez été condamné à mort. Op het wikkel om de omslag staat de schrijfster in een eenvoudig overhemd en met een zo te zien kaalgeschoren hoofd. Alsof ze klaargemaakt is voor de elektrische stoel.
Het boek beschrijft in groot detail hoe in de Verenigde Staten de doodstraf wordt uitgevoerd: de verschillende manieren die er zijn, zoals de effectiefste (een vuurpeleton), maar ook de gaskamer met verschillende soorten gassen, het toebrengen van gif, en de meest gebruikte, de elektrische stoel. Ik had geloof ik nooit echt nagedacht over hoe het allemaal toegaat. Het is gruwelijk.
Depré schrijft het allemaal heel nuchter op in zakelijk proza. De titel van haar boek is niet voor niets Protocoles, want het is allemaal hoe dan ook vooral een protocol, een ingewikkeld systeem van wat wie wanneer moet doen, inclusief de hele voorbereiding. De bedoeling van al die protocollen is om er geen 'dader' te laten zijn. Bij het vuurpeleton krijgt bijvoorbeeld slechts één van de vijf een echte kogel, en niemand weet wie dat is, ook na afloop niet, zodat er geen beul is.
Het maakt de hele procedure tegelijkertijd ook volkomen onmenselijk. Het protocol schrijft voor dat de staat er alles aan moet doen om de gevangene te verzorgen en in leven te houden tot de daadwerkelijke executie: te zorgen dat de persoon geen zelfmoord pleegt en niet bezwijkt aan een ziekte. Mensen worden op brancards, stervend aan de kanker, of in roelstoelen zonder ledematen de executiekamer in gebracht. En als een executie mislukt, wordt de persoon meteen weer verzorgd.
En het mislukt in een derde van de gevallen. Dat komt onder andere doordat bij de executie geen artsen of verpleegkundigen betrokken mogen zijn, die bijvoorbeeld wél de slagader kunnen vinden om het sederende middel in aan te brengen. Die artsen en verpleegkundigen zijn allemaal gebonden aan de Eed van Hippocrates, die ze verbiedt om iemand kwaad te doen. Een arts mag alleen na afloop de dood constateren.
Bovendien moeten de gevangenissen bezuinigen en dat betekent dat een niet helemaal ter zake kundige moet beslissen wat voor middeltje er beter genomen kan worden in plaats van een ander:
Quand on lui a demandé pourquoi il avait ajouté du chlorure de potassium, il a dit que là non plus il n'avait fait aucune recherche mais que tout le monde sai que le chlorure de potassium est mortel. Didn't do any research, just common knowledge. Tous les États ont copié ce protocole.
De uiterst ingewikkelde procedures worden noodzakelijkerwijs uitgevoerd door amateurs.
Tussen dit alles door geeft de vertelster scenes uit haar eigen leven: gedoe met haar vriendin, die op haar beurt vertelt over gedoe met mannen, reisscenes uit Amerika, en scenes van het universitaire leven in Berlijn. Ook hier weer: allerlei getob en rommeligheid en geen procedure gaat ons redden. We zijn ter dood veroordeeld.
Reacties