De bundel Brand lieverd brand van Asmae Amaddaou vind ik indrukwekkend, en niet alleen vanwege de leeftijd van de auteur. Zij is geboren in 2001, vlak voor vliegtuigen zich in torens boorden, zoals zij de lezer laat weten. Dat was gisteren! En toch is er sindsdien een nieuwe dichter aangetreden met een stem die klinkt als een gong. Een stem die beschrijft hoe het is om een Marokkaanse Nederlander te zijn in de lange nasleep van 11 september, die een wereld tussen twee culturen bezingt, kritisch én lyrisch. Van het laatste gedicht 'Tien adviezen over hoe je in leven kunt blijven wanneer je bruin bent & tot de verkeerde God bidt' luidt het eerste advies:
kom niet ter aarde op land dat in de oudheid aan iemand beloofd is kies verstandig alle grenzen zijn verraders je zult bidden tot het water of tot de chemische wapens
En advies 7 luidt:
onthoud de kleinste details granaatappels pellen op het balkon blaren van het wandelen in de medina de geur van gebarbecued lamsvlees de precieze plaatsing van de moedervlekken op de rug van je beste vriend de favoriete oogschaduw van je tante met de blauwe bloesems gedecoreerde gebedsmat alle keren dat je God weer opnieuw vond in het donker dit kleine leven dit bruine leven het kan pas afgepakt worden wanneer we vergeten
Amaddaou verwijst vaker naar Palestina in haar gedichten; maar ze verwijst ook vaker naar granaatappels. Ze bezingt de gecompliceerde relatie als iemand in de diaspora met het moederland, en de moedertaal, de afstand waarmee je het bekijkt vanuit je geboorteland, je onwil om het ooit te verraden, je wens om er ooit misschien naar terug te gaan.
Het 7e advies is in die zin atypisch dat het misschien net een paar woorden te veel heeft, zoals precieze en weer in advies 7. Ze heeft daarbij duidelijk een favoriete vorm, die van de tweeregelige strofe die vaak in zichzelf genoeg is (zinnen lopen zelden over van de ene strofe in de andere). Zoals 'Bxl baby' waaruit hier een paar fragmenten:
in brussel proppen we
churroslierten & croustillons in elkaars mondenhet is december &
diasporaheimwee verstrengelt zich met onze botten(...)
al mijn nichtjes fonkelen goud
onder de verblindende kermislichtenze laten de naam van de Schepper in elke zin vallen
pronken met hun talen alsof dat alles is wat ze bezittenin de filmversie ligt één van ons
in de armen van een witte man(...)
in de filmversie ligt één van ons
in een greppel met haar gezicht onherkenbaar(...)
Amaddaou kan boos zijn en grappig in deze vorm die ze heeft gekozen, een jonge en een opstandige en een wijze vrouw. Ze is een dichter die de nuance aankan en de scherpte. En dit alles is hopelijk nog maar het begin.
Reacties