Doorgaan naar hoofdcontent

Walt Whitman. Leaves of Grass. Grasbladen. Amsterdam: Em. Querido, 2005 (1855).

Walt Whitman. Leaves of Grass. Grasbladen

Vertaling: Huub Beurskens, Anneke Brassinga, Tsead Bruinja, e.a..

'I celebrate myself' is de eerste regel van Walt Whitman's beroemde bundel Leaves of Grass uit 1855, die een paar jaar geleden, toen de bundel inmiddels 150 jaar oud was, in het Nederlands vertaald werd door 22 dichters. 'Ik bejubel mijzelf' is bijvoorbeeld de vertaling van de eerste regel, gemaakt door Anneke Brassinga.

Ik bejubel mijzelf? Daaruit blijkt weinig uit de rest van de bundel, dat eerder een viering is van zichzelf, en dan vooral als zichzelf als een van de vele, vele, vele voorbeelden van hoe prachtig en groot en wijds en gevarieerd is. Whitman viert zichzelf, omdat hij leeft en daarmee deel kan hebben aan alles wat er is.

Als Brassinga de enige vertaler was geweest, was die eerste regel misschien een reden geweest om het boek snel in een hoek te gooien: hier is iemand aan het woord die iets anders leest dan ik. Maar nu weet je dat er nog 21 kansen zijn, en lees je door.

De mooiste vertaling vond ik die van Hans Verhagen, van het overigens ook prachtige gedicht De slapers, met strofen zoals:

The wretched features of ennuyees, the white features of corpses, the livid faces of drunkards, the sick-gray features of onanists,

The gashed bodies on battlefields, the insane in their strong-doored rooms, the sacred idiots,
The newborn emerging from gates and the dying emerging from gates,
The night pervades them and enfolds them.

De zielige gelaatstrekken der lustelozen, de lijkwitte trekken van lijken, de verlopen koppen van drinkers, de afgetrokken gezichten van zelfbevredigers,
De opengereten lichamen op slagvelden, de geesteszieken achter beveiligde deuren, de heilige idioten,
De pasgeborenen die opduiken uit poortjes en de stervenden die opduiken uit poortjes,
De nacht doordringt ze en omhult ze allemaal.

Whitmans voornaamste stijlmiddel is de opsomming: hij probeert niet door te dringen in de verlopen koppen van de drinkers, hij gebruikt ze om te springen van de trekken van de lijken naar de gezichten van zelfbevredigers, die op hun beurt ook weer springplanken zijn. De wereld is een exuberant spektakel, en de dichter is een exuberant spektakel in de wereld.

Wat een prachtige poëzie. Gezegend het land dat zo'n dichter heeft voortgebracht (de retoriek vind je als je goed analyseert vast ook terug in de toespraken van Obama of in moderne Amerikaanse dichtkunst). Gezegend ook de cultuur die zoveel dichters heeft die zo'n bont palet aan vertalingen voort weten te brengen. En dan ontbreken nog dichters als Zwagerman en Schouten die ook vast interessante bijdragen hadden kunnen leveren, maar nu blijkens het omslag de grootheid hadden om in de krant te jubelen over deze uitgave. Te jubelen, ja, en te vieren.

Reacties

Anoniem zei…
Hallo Marc,

mooie blog.
weet je of Grasbladen nog te krijgen is? ik kwam vandaag via een nieuwsbrief van de vpro met een bericht over de Dode dichters almanak uit op Leaves of Grass, en de vertaling ervan. ik zou ze graag naast elkaar bekijken.

ik lees op het moment David Mitchell, The Thousand Autumns of Jacob the Zoet. Net als Cloud Atlas een aanrader.

Daniëlle Gras
Anoniem zei…
4/11/2011 had ik een droom over de haaien de Orka en de walvis blauw van kleur, en ik droomde over Doris day het kwam op neer dat ik een boek moest zoeken in de Bib van Kees 't hart in het lezen van de boek kwam ik de naam Walt Whitman tegen hij is de walvis in mijn droom.In mijn droom gaat het altijd over boeken dat ik moet lezen.Die boek heb ik nog niet gelezen van Walt. Het is meschien raar wat ik schrijf naar jullie. Heb jullie iets met dromen?
grtjes Linda

Populaire posts van deze blog

Willem Frederik Hermans. Het behouden huis. Amsterdam: De Bezige Bij, 2012 (1952).

Het behouden huis: het is oorlog, het is al heel lang oorlog, het is doodschieten of doodgeschoten worden. Dat alles is al meteen duidelijk vanaf de eerste bladzijde van deze roemruchte novelle van Willem Frederik Hermans. En zoals de dingen gaan: ik geloof dat ik alles gelezen heb van deze beroemde schrijver, maar deze beroemde novelle, misschien wel het beroemdste wat hij schreef, nou net niet.

Het is een aangrijpend verhaal, een verhaal dat je beklemt doordat het je ertoe verleidt net zo opportunistisch te denken als de soldaat die de hoofdpersoon is. Heel lang kun je dat voor jezelf verantwoorden doordat die soldaat duidelijk aan de goede kant is: hij heeft immers aan het begin van het verhaal al meteen een hele serie vluchtende Duitsers doodgeschoten. Aan het einde van het verhaal zijn de rollen omgedraaid en blijkt hij – blijk jij, blijk ik – medeplichtig aan gruwelijker misdaden dan de Duitsers in het verhaal begaan.

Wikipedia denkt op gezag van allerlei vooraanstaande critici d…

Pieter A.M. Seuren. Chomsky's Minimalism. Oxford: OUP, 2004.

Noam Chomsky, dat weet iedereen, is al decennialang een centrale figuur in de taalwetenschap. In het bijzonder de leer van de zinsbouw, de syntaxis, heeft hij heel belangrijk gemaakt en nog steeds is het binnen die syntaxis zo dat iedereen naar Chomsky kijkt: sommigen vol bewondering en anderen vol afschuw, maar iedereen kijkt. Iemand die zo vol afschuw kijkt is Pieter Seuren, inmiddels alweer geruimte tijd emeritus hoogleraar in Nijmegen. In 2004 schreef hij een soort pamflet tegen Chomsky en de laatste versie van diens theorie, het zogenoemde minimalisme. Seuren laat geen spaan heel van dat minimalisme van Chomsky: de theorie zit volkomen onlogisch in elkaar, vanuit wetenschapsfilosofisch oogpunt bekeken is het een warboel, er bestaan geen feiten die deze theorie wel kan verklaren maar andere niet, terwijl omgekeerd andere theorieën wel allerlei feiten kunnen verklaren waar het minimalisme niets mee kan, enz. Maar bovenal is het boek een persoonlijke aanval op Chomsky: de man is …

Paul Celan. Verzamelde gedichten. Amsterdam: Meulenhoff, 2003.

Met een vertaling van Ton Naaijkens.Dit is het verslag van een mislukking. Paul Celan is een groot dichter die ook in Nederlandgerespecteerde liefhebbers heeft, en door een van hen, de hoogleraar Duits en vertaalwetenschap Ton Naaijkens, in het Nederlands is vertaald. Celans verhaal - dat van een Duitstalige Roemeense Jood die na de oorlog het Duits opnieuw moest uitvinden om een glimp de verschrikkingen op te kunnen schrijven - is indrukwekkend, en zijn Verzamelde gedichten zijn in het Nederlands ongehoord prachtig opgeschreven.Maar het boek ziet er ook uit als een brok geblakerd beton, en het is me niet gelukt om er doorheen te breken. Ik begrijp niet wat ik als lezer verondersteld wordt te doen met een gedicht als:Das umhergestossene
Immer-Licht, lehmgelb,
hinter
PlanetenhäuptenErfundene
Blicke, Seh-
narben,
ins Raumschiff gekerbt,
betteln im Erden-
münder.(Het alle kanten op gestoten
steeds licht, leemgeel,
achter
planetenhoofden.Bedachte
blikken, kijk-
krassen, diep
in het ruimte…