Doorgaan naar hoofdcontent

Daniel Kehlmann. Ruhm. Ein Roman in neun Geschichten. Reinbek bei Hamburg: Rowohlt, 2009.

Daniel Kehlmann. Ruhm. Ein Roman in neun Geschichten De werkelijkheid bestaat uit verhalen, en verhalen in verhalen. Dat is een onderwerp van een grote stapel boeken sinds Don Quichot, maar Daniel Kehlmann werkt het in deze roman op een moderne manier uit: met euthanasie, en mobiele telefoons en Internet, en allles in negen verhalen, die elkaar voor een deel overlappen, want "man weiss nie, wo eine endet und eine andere beginnt! In Wahrheit fliessen alle ineinander. Nur in Büchern sind sie säuberlich getrennt."

Dat het verschil tussen boeken en de rest van de werkelijkheid is dat in de eerste de verhalen netjes van elkaar worden gescheiden - dat was een nieuwe gedachte voor mij, zoals het Kehlmann wel vaker lukt om nieuwe gedachten uit deze op het eerste gezicht uitgeknepen citroen te persen.

Een van de verhalen gaat over een doodsaaie getrouwde man op een doodsaai bedrijf die een verhouding krijgt. Door de week is hij met zijn minnares, want hij werkt ver van zijn gezin, waarmee hij het weekeinde doorbrengt. Door de mobiele telefoon en de e-mail, merkt hij, kan hij communiceren met anderen zonder dat zij weten waar hij is. Zo kan hij aan twee verhalen tegelijkertijd werken: dat waarin hij zich zorgen maakt of hij wel een goede vader kan zijn, nu hij hoort dat zijn vriendin zwanger is, en dat waarin hij zijn zoontje bekijkt die in het zwembad stiekem met meisjes praat. Iedereen is zo een schrijver van zijn eigen verhalen.

Toch blijkt altijd weer dat dit gegeven, dat de wereld uit verhalen bestaat, nogal abstract is. De gedachte dat het moeilijk is om een verschil te maken tussen feit en fictie heeft waarschijnlijk nog nooit iemand in tranen uit doen barsten. Een boek over dit thema kan daarom maar beter grappig zijn, en slim, en dat is Kehlmann allebei.

Een prachtig verhaal is bijvoorbeeld dat over de acteur die op een bepaald moment besluit zijn kansen te proberen als zijn eigen dubbelganger. Bij zijn eerste optreden heeft hij nog wel wat succes, hoewel hij wel de tip krijgt wat meer naar zijn eigen films te kijken, omdat hij zich nog niet precies gedraagt als hijzelf. Gaandeweg wordt zijn rol overgenomen door een ander, terwijl hij zich gelukkiger lijkt te voelen in zijn rol van dubbelganger.

'Saüberlich getrennt' van de andere verhalen is dit niet. Zo is er een ander verhaal waarin iemand per ongeluk steeds telefoontjes krijgt die eigenlijk voor de acteur bedoeld zijn, is de baas van het telecombedrijf dat verantwoordelijk is voor dat technis mankement de vreemdganger van het hierboven beschreven verhaal en komen YouTube-filmpjes van de acteur voor in sommige andere verhalen. Het maakt Ruhm spannend om te lezen. Niet alles is even geslaagd (een verhaal wordt bijvoorbeeld verteld in de taal van reactieforums op internet, maar die stijl verdraagt zich niet met een heel verhaal) maar alles bij elkaar heeft die Kehlmann het hem toch maar weer mooi gelapt.

Reacties

Populaire berichten van deze blog

Remco Campert. Compact. Amsterdam: Van Oorschot, 2016.

Nu Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt en Margo Minco aan de beurt waren geweest, mocht Remco Campert niet ontbreken in de serie Gedundrukt van Van Oorschot, waarin ieder jaar kennelijk een 'meester van de korte baan' wordt geëerd.

Helaas is de selectie, op verzoek van Campert gemaakt door zijn biograaf Mirjam van Hengel, nogal braaf uitgevallen. In de drie afdelingen, met gedichten, verhalen en columns, overheerst een licht melancholische toon en wordt vooral veel autobiografisch of quasi-autobiografisch teruggekeken op des schrijvers jonge jaren. (Althans, er gaat nogal veel over die jonge jaren. In technische zin wordt er natuurlijk niet altijd teruggekeken, omdat sommig werk in die jonge jaren geschreven is.) Er zijn verhaaltjes en gedichtjes over de kindertijd, over de jonge jaren, als jonge student.

Misschien is het omdat Van Hengel met haar onderzoek voor haar eigen boek vooral die periode heeft afgedekt en dus dat deel van het oeuvre goed kent, maar mij ging het op ze…

A.F.Th. van der Heijden. Advocaat van de hanen. Querido, 2014 (1990).

Omdat ik deze zomer intensief Van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach volgde, las ik parallel daaraan ook sommig ouder werk terug: vaak slechts voor een deel, omdat ik me iets herinnerde bij het lezen van het feuilleton, maar sommige boeken heb ik uiteindelijk voor een zo groot deel nagelezen dat ze uiteindelijk ook wel in dit logboekje terecht zullen komen.

Advocaat van de hanen is waarschijnlijk Van der Heijdens meestgelezen boek, omdat het relatief zelfstandig staat van de rest van de cyclus én omdat het ongeveer de structuur heeft van een thriller. Het is allemaal relatief: er wordt eigenlijk onderhuids behoorlijk veel verwezen naar de rest van Van der Heijdens werk, en voor een thriller is het nu ook weer niet zo heel spannend. Hoe de betrokkenheid van Ernst Quispel bij de moord op Kiliaan Noppen precies is, is weliswaar in het begin niet heel erg duidelijk, maar ook geen groot mysterie; en de onthulling van wie nu precies de echte moordenaar is, komt als een so…

Nick Hornby. Funny Girl. Penguin, 2015.

Nick Hornby leeft in een fijne wereld, die uit twee kanten bestaat. Aan de ene kant is er competent uitgevoerd werk. Aan de andere kant bestaat er pretentieloos, maar daarom niet minder competent uitgevoerd vermaak.

Het is een wereld van romantische komedie, zij het dat die komedie ook nog best 30 jaar door kan gaan en dan nog altijd niet verzuurt. Het is een wereld waarin je af en toe geniet van een voetbalwedstrijd en dan weer van een goed boek. Het is een wereld waarin je niet eens heel veel moeite hoeft te doen om mooie, door veel mensen gemaakte dingen hoeft te maken, omdat het je eigenlijk allemaal aan komt waaien.

Het is in dit boek de wereld van Barbara uit Blackpool die aan het begin van de roman – die zich afspeelt in de jaren zestig – wegloopt als ze tot Miss Blackpool verkozen wordt en denkt dat er iets beters op haar wacht en die dan binnen korte tijd inderdaad haar eigen sitcom krijgt op de BBC. Die moeiteloos vervolgens miljoenen kijkers aan zich bindt.

Veel spanning zi…