Doorgaan naar hoofdcontent

Daniel Kehlmann. Ruhm. Ein Roman in neun Geschichten. Reinbek bei Hamburg: Rowohlt, 2009.

Daniel Kehlmann. Ruhm. Ein Roman in neun Geschichten De werkelijkheid bestaat uit verhalen, en verhalen in verhalen. Dat is een onderwerp van een grote stapel boeken sinds Don Quichot, maar Daniel Kehlmann werkt het in deze roman op een moderne manier uit: met euthanasie, en mobiele telefoons en Internet, en allles in negen verhalen, die elkaar voor een deel overlappen, want "man weiss nie, wo eine endet und eine andere beginnt! In Wahrheit fliessen alle ineinander. Nur in Büchern sind sie säuberlich getrennt."

Dat het verschil tussen boeken en de rest van de werkelijkheid is dat in de eerste de verhalen netjes van elkaar worden gescheiden - dat was een nieuwe gedachte voor mij, zoals het Kehlmann wel vaker lukt om nieuwe gedachten uit deze op het eerste gezicht uitgeknepen citroen te persen.

Een van de verhalen gaat over een doodsaaie getrouwde man op een doodsaai bedrijf die een verhouding krijgt. Door de week is hij met zijn minnares, want hij werkt ver van zijn gezin, waarmee hij het weekeinde doorbrengt. Door de mobiele telefoon en de e-mail, merkt hij, kan hij communiceren met anderen zonder dat zij weten waar hij is. Zo kan hij aan twee verhalen tegelijkertijd werken: dat waarin hij zich zorgen maakt of hij wel een goede vader kan zijn, nu hij hoort dat zijn vriendin zwanger is, en dat waarin hij zijn zoontje bekijkt die in het zwembad stiekem met meisjes praat. Iedereen is zo een schrijver van zijn eigen verhalen.

Toch blijkt altijd weer dat dit gegeven, dat de wereld uit verhalen bestaat, nogal abstract is. De gedachte dat het moeilijk is om een verschil te maken tussen feit en fictie heeft waarschijnlijk nog nooit iemand in tranen uit doen barsten. Een boek over dit thema kan daarom maar beter grappig zijn, en slim, en dat is Kehlmann allebei.

Een prachtig verhaal is bijvoorbeeld dat over de acteur die op een bepaald moment besluit zijn kansen te proberen als zijn eigen dubbelganger. Bij zijn eerste optreden heeft hij nog wel wat succes, hoewel hij wel de tip krijgt wat meer naar zijn eigen films te kijken, omdat hij zich nog niet precies gedraagt als hijzelf. Gaandeweg wordt zijn rol overgenomen door een ander, terwijl hij zich gelukkiger lijkt te voelen in zijn rol van dubbelganger.

'Saüberlich getrennt' van de andere verhalen is dit niet. Zo is er een ander verhaal waarin iemand per ongeluk steeds telefoontjes krijgt die eigenlijk voor de acteur bedoeld zijn, is de baas van het telecombedrijf dat verantwoordelijk is voor dat technis mankement de vreemdganger van het hierboven beschreven verhaal en komen YouTube-filmpjes van de acteur voor in sommige andere verhalen. Het maakt Ruhm spannend om te lezen. Niet alles is even geslaagd (een verhaal wordt bijvoorbeeld verteld in de taal van reactieforums op internet, maar die stijl verdraagt zich niet met een heel verhaal) maar alles bij elkaar heeft die Kehlmann het hem toch maar weer mooi gelapt.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Willem Frederik Hermans. Het behouden huis. Amsterdam: De Bezige Bij, 2012 (1952).

Het behouden huis: het is oorlog, het is al heel lang oorlog, het is doodschieten of doodgeschoten worden. Dat alles is al meteen duidelijk vanaf de eerste bladzijde van deze roemruchte novelle van Willem Frederik Hermans. En zoals de dingen gaan: ik geloof dat ik alles gelezen heb van deze beroemde schrijver, maar deze beroemde novelle, misschien wel het beroemdste wat hij schreef, nou net niet.

Het is een aangrijpend verhaal, een verhaal dat je beklemt doordat het je ertoe verleidt net zo opportunistisch te denken als de soldaat die de hoofdpersoon is. Heel lang kun je dat voor jezelf verantwoorden doordat die soldaat duidelijk aan de goede kant is: hij heeft immers aan het begin van het verhaal al meteen een hele serie vluchtende Duitsers doodgeschoten. Aan het einde van het verhaal zijn de rollen omgedraaid en blijkt hij – blijk jij, blijk ik – medeplichtig aan gruwelijker misdaden dan de Duitsers in het verhaal begaan.

Wikipedia denkt op gezag van allerlei vooraanstaande critici d…

Aafke Romeijn. Concept M. Amsterdam: Arbeiderspers, 2018.

Hava leeft in een wereld die de onze is, maar dan nét een beetje verschoven. Het is geen 2018, maar 2020 en bovendien zijn er sinds de jaren 90 hier in Nederland een paar dingen net een beetje anders gelopen. Een politieke partij heeft bijna de absolute macht gekregen en een ziekte houdt het land ook al tijden in de greep: kleurloosheid. Er worden steeds meer kinderen geboren die lijden aan die ziekte, die de samenleving handen vol geld kost, omdat de kleurlozen voortdurend een heel duur kleurmiddel nodig hebben. Radicaal-rechtse jongeren willen daarom af van al die kleurlozen, die de samenleving ontwrichten.

Hava is één van hen én ze is zelf kleurloos.

Bij zo'n het-had-ook-zo-kunnen-gaan-verhaal doet zich altijd de vraag voor: waarom vertelt iemand dit? Waarom spiegelt iemand ons een wereld voor die lijkt op de onze, maar die net een beetje anders is? Waarom geen ongebreidelde fantasie, of juist een realistisch beeld, maar iets ertussen in? Je kunt het bijna niet lezen zonder au…

Paul Celan. Verzamelde gedichten. Amsterdam: Meulenhoff, 2003.

Met een vertaling van Ton Naaijkens.Dit is het verslag van een mislukking. Paul Celan is een groot dichter die ook in Nederlandgerespecteerde liefhebbers heeft, en door een van hen, de hoogleraar Duits en vertaalwetenschap Ton Naaijkens, in het Nederlands is vertaald. Celans verhaal - dat van een Duitstalige Roemeense Jood die na de oorlog het Duits opnieuw moest uitvinden om een glimp de verschrikkingen op te kunnen schrijven - is indrukwekkend, en zijn Verzamelde gedichten zijn in het Nederlands ongehoord prachtig opgeschreven.Maar het boek ziet er ook uit als een brok geblakerd beton, en het is me niet gelukt om er doorheen te breken. Ik begrijp niet wat ik als lezer verondersteld wordt te doen met een gedicht als:Das umhergestossene
Immer-Licht, lehmgelb,
hinter
PlanetenhäuptenErfundene
Blicke, Seh-
narben,
ins Raumschiff gekerbt,
betteln im Erden-
münder.(Het alle kanten op gestoten
steeds licht, leemgeel,
achter
planetenhoofden.Bedachte
blikken, kijk-
krassen, diep
in het ruimte…