Doorgaan naar hoofdcontent

Arnon Grunberg. De man zonder ziekte. Amsterdam: Nijgh en Van Ditmar, 2012.

Een levende schrijver van nabij volgen is extra spannend. Behalve dat ieder boek op zich een avontuur biedt, heb je nog een ander avontuur: de ontwikkeling van iemand die je natuurlijk niet echt kent, maar die je zich langzaam ziet ontvouwen: wat voor boeken gaat hij nu schrijven? Wordt hij beter of kachelt hij achteruit?

Ik volg niet veel schrijvers, maar Grunberg is er een van. Toen zijn eerste boeken verschenen, begreep ik eerlijk gezegd niet goed waarom hij zoveel opzien baarde. Ik vond Blauwe maandagen en Figuranten vooral getuigen van mateloze verveling.

In de loop der jaren is Grunberg gaan strijden tegen die verveling op een succesvolle manier: door zijn wereld groter te trekken, uitstapjes te maken naar Afganisatan, Bolivia, Kenia en waar al niet. Door zich serieus bezig te houden met wat daar gebeurt.

In veel van zijn meest recente romans gaat het over een man die uit de onschuld en de verveling van het westen komt en geconfronteerd wordt met de gore corruptheid van de wereld &mdash: Tirza is daar het beroemdste voorbeeld van. Dit nieuwe boek, De man zonder ziekte, zet een extra stap: die verrotte wereld zit misschien ook wel in de saaie man zelf.

Dat is op zichzelf misschien geen verrassende gedachte, maar Grunberg werkt hem uit in een sprankelend verhaal. In een recensie in de NRC wijst Arjen Fortuin op overeenkomsten met het werk van Kafka, maar die haalde ik er eerlijk gezegd zelfs nadat ik de recensie gelezen had, nog niet uit. Althans, ik begrijp wel dat er een oppervlakkige vergelijking mogelijk is met Het proces, maar in mijn ogen kom je niet erg ver met die vergelijking: terwijl Josef K. vooral voortgedreven wordt door zijn eigen onnozelheid en braafheid, gaat Sam uiteindelijk vooral ten gronde aan zijn eigen corruptie.

Ik zou wel op een andere overeenkomst willen wijzen: die met de film Scarface, waarvan Grunberg volgens mij al eens heeft gezegd dat het zijn lievelingsfilm is. Een heel simpele overeenkomst is al dat Grunbergs man zonder ziekte een beschadigde neus overhoudt aan zijn eerste confrontatie met de Iraakse politie. Maar ook verder is het een verhaal van iemand, een reiziger, die steeds dieper zinkt in een poel van geweld en ellende.

Dit boek wordt allerwegen bejubeld, en dat lijkt me terecht. Ik kijk nu al uit naar Grunbergs volgende boek.

Reacties

Woordenaar zei…
Ik moest aan Iemand, niemand en honderdduizend van Luigi Pirandello denken bij lezing, dat ik ooit las omdat Grunberg er een recensie over schreef. Kafka is inderdaad ook bij mij opgekomen
Gerard zei…
Ik ben wat kritischer. De boosheid van Grunberg op het type 'Sam' zit de romanschrijver mijns inziens teveel in de weg. Doordat de vertelstijl ogenschijnlijk erg afstandelijk en uitgebeend is, moet de verteller kunstgrepen gebruiken om zijn kritiek op Sam (en Nina, en Sam's moeder enz) kwijt te kunnen. Lees: http://glbgs.wordpress.com/2012/06/16/arnon-grunberg-de-man-zonder-ziekte/

Populaire posts van deze blog

A.F.Th. van der Heijden. Advocaat van de hanen. Querido, 2014 (1990).

Omdat ik deze zomer intensief Van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach volgde, las ik parallel daaraan ook sommig ouder werk terug: vaak slechts voor een deel, omdat ik me iets herinnerde bij het lezen van het feuilleton, maar sommige boeken heb ik uiteindelijk voor een zo groot deel nagelezen dat ze uiteindelijk ook wel in dit logboekje terecht zullen komen.

Advocaat van de hanen is waarschijnlijk Van der Heijdens meestgelezen boek, omdat het relatief zelfstandig staat van de rest van de cyclus én omdat het ongeveer de structuur heeft van een thriller. Het is allemaal relatief: er wordt eigenlijk onderhuids behoorlijk veel verwezen naar de rest van Van der Heijdens werk, en voor een thriller is het nu ook weer niet zo heel spannend. Hoe de betrokkenheid van Ernst Quispel bij de moord op Kiliaan Noppen precies is, is weliswaar in het begin niet heel erg duidelijk, maar ook geen groot mysterie; en de onthulling van wie nu precies de echte moordenaar is, komt als een so…

Remco Campert. Compact. Amsterdam: Van Oorschot, 2016.

Nu Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt en Margo Minco aan de beurt waren geweest, mocht Remco Campert niet ontbreken in de serie Gedundrukt van Van Oorschot, waarin ieder jaar kennelijk een 'meester van de korte baan' wordt geëerd.

Helaas is de selectie, op verzoek van Campert gemaakt door zijn biograaf Mirjam van Hengel, nogal braaf uitgevallen. In de drie afdelingen, met gedichten, verhalen en columns, overheerst een licht melancholische toon en wordt vooral veel autobiografisch of quasi-autobiografisch teruggekeken op des schrijvers jonge jaren. (Althans, er gaat nogal veel over die jonge jaren. In technische zin wordt er natuurlijk niet altijd teruggekeken, omdat sommig werk in die jonge jaren geschreven is.) Er zijn verhaaltjes en gedichtjes over de kindertijd, over de jonge jaren, als jonge student.

Misschien is het omdat Van Hengel met haar onderzoek voor haar eigen boek vooral die periode heeft afgedekt en dus dat deel van het oeuvre goed kent, maar mij ging het op ze…

Leïla Slimani. Chanson douce. Paris: Gallimard, 2015

Gaan Parijse romans de afgelopen decennia inderdaad allemaal over eenzaamheid? Over mensen die verloren lopen in de grote stad? Die langzaam maar zeker in hun eigen wereldje geraken, omringd door miljoenen anderen?

Dan heeft Leïla Slimani dé Franse roman geschreven, een van de mooiste die er in ieder geval in de afgelopen tijd verschenen is. Chanson douce begint met de gevolgen van een vreselijke moordpartij, waarna de spanning zich in 200 pagina's gaandeweg opbouwt. We volgen een echtpaar, Myriam en Paul, die een kinderjuffrouw in dienst nemen als Myriam aan haar juridische carrière wil bouwen. De kinderjuffrouw (of oppas, hoe noem je dat, nounou), Louise, blijkt perfect: ze maakt het huis perfect schoon en de kinderen zijn dol op haar. Myriam en Paul nemen haar zelfs mee op vakantie, naar Griekenland.

Het zijn de ingrediënten voor een horrorverhaal, zij het dat de ware horror meteen komt. Ik neem ook aan dat je hier een succesvolle film van kunt maken, want er gebeurt van alles …