Doorgaan naar hoofdcontent

Michel Houellebecq. La carte et le territoire. Paris: Flammarion, 2010.

Michel Houellebecq. La carte et le territoire

Als Michel Houellebecq echt een visionair is, ziet het er somber voor hem uit.In zijn boek Plateforme beschreef hij een terroristische aanslag door moslims nog voordat 11 september had plaatsgevonden. Sindsdien geldt Houellebecq voor sommigen als iemand die in de toekomst kan kijken, maar in zijn nieuwe roman wordt een schrijver die Michel Houellebecq heet en boeken zoals Plateforme geschreven heeft, op een gruwelijke manier vermoord - en dat, zo blijkt alleen maar om het geld. Want eigenlijk gebeuren alle misdaden om geld, zo bedenkt een van de politieagenten die met de 'zaak Houellebecq' bezig is.

In La carte et le territoire worden allerlei thema's aangeroerd. Er is op het (Franstalige) Internet dan ook al heel veel over te lezen, maar het wekt meestal de indruk dat de schrijver niet zo goed raad weet met de grote veelheid aan thema's: hoe moeilijk het is om contact te maken; dat alles in de huidige Westerse maatschappij op de een of andere manier 'werk' is; dat Frankrijk over enkele decennia een toeristisch oord zal zijn, waar authentieke limouzijnse ontbijtjes zullen worden geserveerd aan Aziatische toeristen, en ga zo maar door.

Ik werd vooral getroffen door het thema verhalen tegenover beelden interessant. Negen jaar geleden vroeg ik me af waarom Houellebecq bij zijn verhaal Lanzarote ook een boekje met foto's moest opnemen. Nu heb ik eindelijk antwoord: in dit boek zegt de al iets oudere Houellebecq - het verhaal speelt zich grotendeels af in het komende decennium - dat hij niet meer in verhalen gelooft en des te meer in beelden. Dat verklaart dan misschien ook waarom zijn nieuwe hoofdpersoon een beeldend kunstenaar is, waarvan Houellebecq met zoveel plezier in zoveel detail alle projecten beschrijft, of waarom Houellebecq zelf zijn roman La possibilité d'une île heeft willen verfilmen. Ik begrijp nu ook waarom ik bij Houellebecqs eerdere boeken vaak het gevoel had dat ik iets niet snapte (zie bijvoorbeeld ook wat ik noteerde over Plateforme): ik was teveel op zoek naar het verhaal, en zag te weinig de beelden.

Het allereerste beeld dat in La carte et le territoire wordt beschreven is een schilderij dat de hoofdpersoon, de schilder Jed Martin, probeert te maken over een bijeenkomst waarin Jeff Koons en Damien Hirst de moderne kunst onderling verdelen. Koons neemt het lichte, ironische en goudgerande voor zijn rekening, Hirst het macabere en het duistere. Het lukt Martin niet om dat schilderij te maken, misschien omdat het hem niet lukt om die twee dingen in één beeld te verenigen. Precies dat is Houellebecq wel gelukt, vind ik: één beeld maken dat soms grappig is en dan weer wanhopig, soms keihard en dan weer teder en zacht, soms oerlelijk en dan weer verblindend mooi.

Reacties

Populaire posts van deze blog

A.F.Th. van der Heijden. Advocaat van de hanen. Querido, 2014 (1990).

Omdat ik deze zomer intensief Van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach volgde, las ik parallel daaraan ook sommig ouder werk terug: vaak slechts voor een deel, omdat ik me iets herinnerde bij het lezen van het feuilleton, maar sommige boeken heb ik uiteindelijk voor een zo groot deel nagelezen dat ze uiteindelijk ook wel in dit logboekje terecht zullen komen.

Advocaat van de hanen is waarschijnlijk Van der Heijdens meestgelezen boek, omdat het relatief zelfstandig staat van de rest van de cyclus én omdat het ongeveer de structuur heeft van een thriller. Het is allemaal relatief: er wordt eigenlijk onderhuids behoorlijk veel verwezen naar de rest van Van der Heijdens werk, en voor een thriller is het nu ook weer niet zo heel spannend. Hoe de betrokkenheid van Ernst Quispel bij de moord op Kiliaan Noppen precies is, is weliswaar in het begin niet heel erg duidelijk, maar ook geen groot mysterie; en de onthulling van wie nu precies de echte moordenaar is, komt als een so…

Remco Campert. Compact. Amsterdam: Van Oorschot, 2016.

Nu Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt en Margo Minco aan de beurt waren geweest, mocht Remco Campert niet ontbreken in de serie Gedundrukt van Van Oorschot, waarin ieder jaar kennelijk een 'meester van de korte baan' wordt geëerd.

Helaas is de selectie, op verzoek van Campert gemaakt door zijn biograaf Mirjam van Hengel, nogal braaf uitgevallen. In de drie afdelingen, met gedichten, verhalen en columns, overheerst een licht melancholische toon en wordt vooral veel autobiografisch of quasi-autobiografisch teruggekeken op des schrijvers jonge jaren. (Althans, er gaat nogal veel over die jonge jaren. In technische zin wordt er natuurlijk niet altijd teruggekeken, omdat sommig werk in die jonge jaren geschreven is.) Er zijn verhaaltjes en gedichtjes over de kindertijd, over de jonge jaren, als jonge student.

Misschien is het omdat Van Hengel met haar onderzoek voor haar eigen boek vooral die periode heeft afgedekt en dus dat deel van het oeuvre goed kent, maar mij ging het op ze…

Leïla Slimani. Chanson douce. Paris: Gallimard, 2015

Gaan Parijse romans de afgelopen decennia inderdaad allemaal over eenzaamheid? Over mensen die verloren lopen in de grote stad? Die langzaam maar zeker in hun eigen wereldje geraken, omringd door miljoenen anderen?

Dan heeft Leïla Slimani dé Franse roman geschreven, een van de mooiste die er in ieder geval in de afgelopen tijd verschenen is. Chanson douce begint met de gevolgen van een vreselijke moordpartij, waarna de spanning zich in 200 pagina's gaandeweg opbouwt. We volgen een echtpaar, Myriam en Paul, die een kinderjuffrouw in dienst nemen als Myriam aan haar juridische carrière wil bouwen. De kinderjuffrouw (of oppas, hoe noem je dat, nounou), Louise, blijkt perfect: ze maakt het huis perfect schoon en de kinderen zijn dol op haar. Myriam en Paul nemen haar zelfs mee op vakantie, naar Griekenland.

Het zijn de ingrediënten voor een horrorverhaal, zij het dat de ware horror meteen komt. Ik neem ook aan dat je hier een succesvolle film van kunt maken, want er gebeurt van alles …